Μια παραγωγή του Θεάτρου «Άλεκτον», με τον τίτλο «Hijab frappe»

  • Αντιλήψεις για τη μουσουλμανική μαντήλα
  • Του ΛΕΑΝΔΡΟΥ ΠΟΛΕΝΑΚΗ
  • Η ΑΥΓΗ: 24/05/2009


Το πρόβλημα των σχέσεων του ισλάμ με τον χριστιανικό κόσμο έχει εξελιχθεί σε οξύτατο, φλέγον θέμα και δεν γίνεται δυστυχώς τίποτε απ’ τη μια πλευρά ή από την άλλη για να βρεθεί ένας τρόπος αλληλοκατανόησης και συνδιαλλαγής των δύο πολιτισμών. Αν η Δύση κατηγορεί σήμερα το ισλάμ για μισαλλοδοξία και φανατισμό, ακριβώς την ίδια κατηγορία προσάπτει, όχι αβάσιμα, το ισλάμ στη Δύση. Το Μεσανατολικό κρατά ανοιχτή την προαιώνια πληγή, που δεν θα κλείσει χωρίς μια δίκαιη λύση που να εξασφαλίζει ελεύθερη πατρίδα για τον παλαιστινιακό λαό.

Μέρος μόνο του προβλήματος είναι το θέμα του γυναικείου ισλαμικού καλύμματος της κεφαλής, της μαντήλας (στην κλασική Αραβική Hijab), που έχει αναγορευθεί, κακώς κατά την άποψή μου, σε μείζον στη Δύση, ενώ υπάρχουν ακόμη πιο σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις οποίες συχνά, υποκριτικότατα, η Δύση αντιμετωπίζει ως «πολιτιστικές ιδιαιτερότητες» όταν μπαίνουν στη μέση θέματα εμπορικών συμφερόντων…

Το ζήτημα εδώ δεν είναι να μην φορά η γυναίκα τη μαντήλα, όσο να μην φορά η μαντήλα τη γυναίκα, στραγγαλίζοντας την προσωπικότητά της! Επ’ αυτού, με αρκετή καλή θέληση εκατέρωθεν, θα μπορούσαν ίσως να βρεθούν λύσεις.

Δεν μπορεί παρά να χαιρετά κανείς κάθε προσπάθεια να έρθουν κοντά οι πολιτισμοί και να βρεθούν τα κοινά σημεία τους. Όπως το Διεθνές Συνέδριο «Συμφιλίωση μέσα από την τέχνη – αντιλήψεις για τη μουσουλμανική μαντήλα» που διεξήχθη στις 15 και 16 Μαΐου στον Πολυχώρο «Αθηναΐς». [Οργάνωση και συντονισμός: Prisma, Κέντρο Αναπτυξιακών Μελετών (Ελλάδα). Συμμετοχή: Ακαδημία Βαλκανικού Πολιτισμού (Βουλγαρία), Ίδρυμα AIDA (Ιταλία), Θ. Άλεκτον (Ελλάδα) και Ελληνικό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου].

Η διημερίδα, επικεντρωμένη στο ζήτημα της μαντήλας, περιλάμβανε εισηγήσεις, συζήτηση, στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Μπορεί η τέχνη να λειτουργήσει ως μέσο συμφιλίωσης πολιτισμών;». Έρευνα για να ανιχνευτούν οι κοινωνικές, πολιτιστικές και πολιτικές πτυχές της χρήσης της μουσουλμανικής μαντήλας στην Ευρώπη. Εργαστήρια δημιουργικής έκφρασης. Παραγωγή και παρουσίαση ενός θεατρικού έργου από κάθε συμμετέχουσα χώρα, με βάση το υλικό που συλλέχτηκε από τα εργαστήρια. Διοργάνωση εικαστικής έκθεσης με θέμα την παρουσία και ιστορική εξέλιξη του καλύμματος κεφαλής των γυναικών.

Άκρως ενδιαφέρουσες ήταν οι εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν, από διαφορετικές σκοπιές, χωρίς να λείψουν οι αντεγκλήσεις, που έδειχναν ότι υπάρχει θέληση να ξεπεραστούν οι διαφορές. Τονίστηκαν ως αληθινές αξίες, που εμπνέουν και τους δύο πολιτισμούς, η αγάπη η ειρήνη, η συμφιλίωση. Προβλήθηκε δειλά το αίτημα οι γυναίκες και των δύο θρησκειών πρώτες να δώσουν τα χέρια…

Από τρις τρεις θεατρικές παραστάσεις παρακολούθησα την ελληνική. Το έργο, μια παραγωγή του Θεάτρου «Άλεκτον», με τον πρωτότυπο τίτλο «Hijab frappe», προέκυψε, όπως έγραψα, από τα εργαστήρια και σκηνοθετήθηκε απ’ την έμπειρη, ταλαντούχα Ιρανή καλλιτέχνιδα, εγκατεστημένη πάρα πολλά χρόνια στην Ελλάδα, Shirin Youssefian Maanian. Έχει ως θέμα του τη διαβόητη μουσουλμανική μαντήλα και χωρίς να παραβλέπει την πολιτική διάσταση αρνείται τις κάθετες θεωρητικές αναλύσεις, αποφεύγει να εντάξει το πράγμα σε ιδεολογικά στεγανά, επιλέγοντας ν’ αφήσει να μιλήσουν ελεύθερα οι γυναίκες, παρουσιάζοντας ένα πρόβλημα που είναι δικό τους, από μια διπλή γυναικεία σκοπιά, δική τους.

Έτσι, με βάση τη μιμητική, θεατρική φύση της επιθυμίας, βλέπουμε την καλυμμένη μουσουλμάνα να «βλέπει» στην ακάλυπτη δυτική γυναίκα τον δικό της πόθο να εκτεθεί ελεύθερα στο ερωτικό βλέμμα του «ξένου»… Και, σε μικρότερο βαθμό, μια ακάλυπτη δυτική γυναίκα να «βλέπει», τη μουσουλμάνα με μαντήλα τον δικό της ανομολόγητο φόβο να κρυφτεί απ’ το «ξένο» βλέμμα που «βιάζει».

Για να καταλήξει το έργο σε μια ευτυχή κι αβίαστη, ελεύθερη συνάντηση όλων των βλεμμάτων, σε τόπο κοινό για ζωντανούς κι ελεύθερους ανθρώπους.

Η παράσταση είναι ολοκληρωμένη, ενιαία, ζεστή και ρέουσα. Η Σοφία Λιάκου έχει στέρεο πάτημα, η Μαρία Τζίμου είναι μια έξοχη, απολαυστική τυπίστα, «κλέβει» την παράσταση. Η Άννα Μακρή διαθέτει κύρος, η Άγκυ Κοντού παρουσία, η Χριστίνα Μάμπγκερ χάρη σκηνική. Η Habiba Srij, ερασιτέχνιδα σε πρώτη εμφάνιση, τα πήγε πολύ καλά. Η Κλεοπάτρα Κατσαραγάκη στιγμιοτυπική, η Παναγιώτα Πουρή έντονη, και με προφίλ που «κόβει» η Στέλλα Μαρή. Τα απλά, λιτά σκηνικά είναι της σκηνοθέτιδας, τα κοστούμια της Ξανθής Ταβουλαρέα, οι ωραίες χορογραφίες της Αθηνάς Αρσένη, οι λειτουργικοί φωτισμοί της Άννας Σωτρίνη.

Advertisements