«Chatroom», Θέατρο «Χώρα»

  • Στη γλώσσα των εφήβων
  • ΚΡΙΤΙΚΗ
  • Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ

Οι ηθοποιοί της παράστασης, την οποία σκηνοθέτησε η Σοφία Βγενοπούλου

Δεν είναι ασφαλώς η πρώτη εφηβική παράσταση στη χώρα μας, διεκδικεί όμως επάξια τις δάφνες ενός γνήσια «εφηβικού έργου». Το «Chatroom» του Εντα Γουόλς -τον είδαμε φέτος και στο «Από Μηχανής» με τη «Φάρσα της οδού Γουόλγορθ»- θέλει να αγγίξει το πολύ δύσκολο εφηβικό κοινό, χρησιμοποιώντας την ίδια με αυτό γλώσσα, θέτοντας ζητήματα που αφορούν το δικό του κόσμο. Το πόσο τα καταφέρνει δεν είναι ζήτημα μόνο του ίδιου του έργου. Αφορά ακόμη τη σκηνοθεσία, όπως και τις διαθέσεις του κοινού. Το πρόβλημα άλλωστε με τους έφηβους είναι πως σε αυτούς, όροι της πρόσληψης όπως «μέσος όρος» ή «τυπική περίπτωση» δεν αρκούν. Το εφηβικό θέατρο έχει να αντιμετωπίσει ένα αυθεντικό ακροατήριο, που άλλοτε αντιδρά σαν τσούρμο από παιδιά και άλλοτε σαν όμιλος ενηλίκων.

Το έργο του Γουόλς ασχολείται με τους κινδύνους που εγκυμονεί το Ιντερνετ και η μέσω αυτού απρόσωπη βία που ασκείται στα ψηφιακά καφενεία ή «chatroom». Αν και πρωταγωνιστούν έφηβοι, και το θέμα του σχολικού τσαμπουκά μοιάζει να αφορά πρωτίστως αυτούς, εντούτοις οι πιο προσεκτικοί θεατές πρέπει να είναι οι γονείς. Οι κίνδυνοι της νεανικής παρενόχλησης απευθύνονται σε όλους, και πολλές από τις διαπιστώσεις του έργου προβληματίζουν γενικότερα.

Σε μια ψηφιακή κοινότητα, που καλύπτει την ταυτότητα πίσω από ονόματα-γκράφιτι, συναντιούνται νέοι της ίδιας πόλης. Θέλουν να συζητήσουν ελεύθερα και εν κρυπτώ τα προσωπικά προβλήματα, τις ελλειμματικές σχέσεις με την οικογένεια και τον περίγυρο, τα συμπλέγματα που γεννά η απότομη, πολλές φορές εκβιαστική κοινωνικοποίηση. Ανάμεσά τους και ένα παιδί με τραυματισμένη, λόγω της εγκατάλειψης από τον πατέρα, ψυχή, που καταφεύγει στο chat room για να βρει φίλους και στήριγμα. Αντί γι’ αυτό, βρίσκει κάποιους που συνδέουν τις απόψεις για επανάσταση με τη διάθεση για κακό. Σε μια κοινότητα όπου οι λέξεις είναι δύναμη, οι εκμαυλιστές προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τον άγνωστο συνομιλητή σαν πειραματόζωο των πιο θολών συνθημάτων τους.

Πόσο ενδιαφέρει μια τέτοια υπόθεση τους μαθητές του 5ου Λυκείου Θεσσαλονίκης, με τους οποίους συνέπεσα στο Θέατρο Χώρα; Οι άμεσες αντιδράσεις ενός εφηβικού-σχολικού ακροατηρίου δεν συνιστούν πάντα ασφαλές κριτήριο. Εγώ πάντως από τη μεριά μου έχω να διατυπώσω ορισμένες αμφιβολίες για το αν ο Γουόλς, η παράσταση και οι ακροατές μιλούν την ίδια γλώσσα: τα εφηβικά στοιχεία είναι περιέργως αναγνωρίσιμα από κάποιον που έχει δυο φορές την ηλικία των περισσότερων θεατών. Οι ηθοποιοί πάντως (Θύμιος Κούκιος, Γιώργος Σπάνιας, Σοφία Γεωργοβασίλη, ?ρτεμις Φλέσσα, Παναγιώτης Εξαρχέας και Μαρία Γεωργιάδου) κάνουν ό,τι μπορούν για να πείσουν το ακροατήριό τους ότι αποτελούν σαρξ εκ της σαρκός του. Η ιδέα της Σοφίας Βγενοπούλου, πάντως, να στήσει στην πλατεία του θεάτρου ένα τεράστιο πληκτρολόγιο είναι πρωτότυπη. Και η ελεύθερη διάταξη των θεατών συμβάλλει στη χαλαρή ατμόσφαιρα της ακρόασης.

Αυτά όμως μοιάζουν μικρά μπροστά στο μεγάλο και σοβαρό: Στο κοινό, όπως είναι φυσικό, θα βρεθούν παιδιά περισσότερο και λιγότερο ώριμα. Είναι προς τιμήν της παράστασης ότι έχει διώξει κάθε διδακτισμό ή σοβαροφάνεια. Απευθύνεται όμως έτσι σε έφηβους κάπως μεγαλύτερης ηλικίας, που θα καταλάβουν ότι το θέατρο δεν επικροτεί αναγκαστικά τις συμπεριφορές που αναπαράγει.

Το τελικό συμπέρασμα είναι επομένως θετικό: Είναι όμως ευκταίο να έχει προηγηθεί της παράστασης μια συζήτηση που θα προετοιμάσει τους νέους. Και άλλη μια, ύστερα, που θα τους ακούσει. *

  • ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ / 2 – 07/03/2009