Το «1984»… σήμερα

  • Της Κατερίνας Διακουμοπούλου
  • Η ΑΥΓΗ: 19/02/2010

Τρομαγμένοι επιδιώξαμε να θωρακίσουμε ή, έστω, να διαφυλάξουμε τη ζωή μας καταπατώντας την ελευθερία μας. Γίναμε δέσμιοι στον ίδιο μας τον εαυτό επειδή ένας αδιόρατος φόβος -αδιευκρίνιστες απειλές περί τρομοκρατίας, γεμάτες ασάφειες και υπερβολές- μας κάλυψε ως προστατευτικός μανδύας.

Μέρα με τη μέρα ο κλοιός θα σφίγγει όλο και περισσότερο και οι αυτοπεριορισμοί θα μας συνθλίβουν σωματικά και πνευματικά, την ίδια στιγμή που θα γνέφουμε καταφατικά -ανέκφραστα- σε αλλόκοτες διατυπώσεις, όπως: «ο διαρκής πόλεμος παύει να είναι επικίνδυνος», «η σκέψη δεν χρειάζεται πλέον», «η ελευθερία είναι σκλαβιά», την ίδια στιγμή που το υπουργείο Πολέμου θα μπορούσε να μετονομάζεται σε υπουργείο Ειρήνης, το υπουργείο Προπαγάνδας σε υπουργείο Αλήθειας, το υπουργείο Επισιτισμού σε υπουργείο Αφθονίας κ.ά.

Το 1949 εκδόθηκε το μυθιστόρημα του Τζωρτζ Όργουελ 1984, όπου είχε προβλέψει με ανατριχιαστική ακρίβεια τη ζοφερή πραγματικότητα του σύγχρονου κόσμου. Ο κεντρικός ήρωας του έργου, ο τριανταεννιάχρονος Γουίνστον Σμιθ, απεχθάνεται το «Κόμμα» και αντιδρά καταγράφοντας στο ημερολόγιό του κάθε επαναστατική του σκέψη, διαπράττοντας «έγκλημα σκέψης», με κίνδυνο να ανακαλυφθεί από την «Αστυνομία Σκέψης». Αναζητώντας ομοϊδεάτες, ερωτεύεται τη νεαρή Τζούλια, παρά τη ρητή απαγόρευση περί ερωτικών σχέσεων. Το παράνομο ζευγάρι συλλαμβάνεται, προδομένο από τους αντιφρονούντες «φίλους», οι οποίοι ήταν πιστοί του «Κόμματος». Υποβάλλονται σε βασανιστήρια και πλύση εγκεφάλου. Ο Γουίνστον, πριν εκτελεστεί, προδίδει την αγαπημένη του και δηλώνει πλήρη υποταγή στο Μεγάλο Αδερφό.

Ο πλανητάρχης της Ωκεανίας, ο Μεγάλος Αδερφός (Big Brother), αποσκοπεί στην καθιέρωση του Νέου Λόγου (Newspeak), μιας γλώσσας που θα εξοβελίσει λέξεις όπως ελευθερία, δημοκρατία κ.ά. Οι απαγορευμένες έννοιες δεν πρέπει μόνο να καταργηθούν στον προφορικό και γραπτό λόγο αλλά να διαγραφούν και από την ανθρώπινη σκέψη, διότι, σε αντίθετη περίπτωση, η «Αστυνομία Σκέψης» τιμωρεί παραδειγματικά. Άραγε ο Μεγάλος Αδερφός είχε καταφέρει να διεισδύσει στο ανθρώπινο μυαλό; Υπάρχει ο Μεγάλος Αδερφός ή δημιουργήθηκε όπως… ο μπαμπούλας; Παρά την αναρτημένη επιγραφή «Ο Μεγάλος Αδελφός σε παρακολουθεί», ο Σμιθ ίσως δεν θα είχε συλληφθεί εάν δεν είχε προδοθεί. Ωστόσο δεν θα μάθει ποτέ την αλήθεια… Την ώρα της ανάκρισης ρώτησε: «Υπάρχει ο Μεγάλος Αδελφός;» Ο ανακριτής του απάντησε: «Ο Μεγάλος Αδελφός είναι η ενσάρκωση του Κόμματος». Ο Σμιθ επιμένει: «Υπάρχει όπως εγώ;» και τότε ο ανακριτής του απάντησε: «Εσύ δεν υπάρχεις».

Το 2006 παρακολουθήσαμε τη σκηνοθεσία του αριστουργήματος του Τζωρτζ Όργουελ 1984 από τον Τιμ Ρόμπινς, σε θεατρική προσαρμογή του Μάικλ Τζιν Σάλιβαν, στο Θέατρο Ιλίσια-Ντενίση. Είχε μεταφερθεί στο θέατρο για πρώτη φορά με την έγκριση του Ιδρύματος Όργουελ. Η παράσταση παρουσιάστηκε από τη θεατρική ομάδα Actors’ Gang, η οποία έχει ιδρυθεί το 1981 στο Λος Άντζελες από τον ίδιο τον Τιμ Ρόμπινς και στο σύνολό της έλαβε διθυραμβικές κριτικές, κατακτώντας κυρίως το νεανικό κοινό.

Φέτος ο Αλέξανδρος Βούλγαρης, γιος του Παντελή Βούλγαρη, διασκευάζει και σκηνοθετεί το 1984 στο Bios έως τις 28/03/2010. Τους ρόλους στην παράσταση αυτή ερμηνεύουν οι Αργύρης Θανάσουλας (Γουίνστον Σμιθ – Μεγάλος Αδελφός), Γιάννης Λασπιάς (Ο’ Μπράιαν), Λεονάρντο Σφοντούρης (Τηλεοθόνη – εκπρόσωπος Κόμματος), Αγγελική Καρυστινού, Ιωάννα Σταυροπούλου και Δάφνη Μανούσου στον τριπλό ρόλο της Τζούλιας, ενώ ο ίδιος ο σκηνοθέτης ερμηνεύει το ρόλο ενός αρουραίου πιανίστα.

* Η Κ. Διακουμοπούλου είναι θεατρολόγος

<!–

Το "1984"… σήμερα

–>

Advertisements