«Orgy of Tolerance» του Γιαν Φαμπρ, «Παλλάς»

  • Ελευθεροτυπία, Σάββατο 27 Ιουνίου 2009

  • «Come together!»

  • Της ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΜΑΤΖΙΡΗ

Στις μέρες μας δικαίως πλανάται το ερώτημα: Πού είναι τα έργα, πού είναι το θέατρο που τουλάχιστον αποπειράται να είναι πολιτικό; Που εντοπίζει, κάνει λογαριασμό και ορμά χωρίς έλεος πάνω στα βαριά κακοποιημένα κοινωνικά και οικονομικά μοντέλα της σύγχρονης ζωής.

Παραστάσεις όπως αυτή του Γιαν Φαμπρ ζωογονούν την ιδέα ενός πολιτικού θεάτρου

Παραστάσεις όπως αυτή του Γιαν Φαμπρ ζωογονούν την ιδέα ενός πολιτικού θεάτρου

Πιθανόν τέτοιες φιλοδοξίες να σημαίνουν το τέλος της Τέχνης. Εν τούτοις, κάποιες παραστάσεις, όπως η «Orgy of Tolerance» του πολυπράγμονος Βέλγου εικονοκλάστη Γιαν Φαμπρ, ζωογονούν την ιδέα ενός πολιτικού θεάτρου, κοπανώντας χονδροειδείς σφήνες μέσα στη χονδροειδή πραγματικότητα, απαντώντας με «όρους αγοράς» στην αγορά της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποιημένης κραιπάλης.

Από μια άποψη, με τη νέα του παραγωγή ο Φαμπρ δημιουργεί ακριβώς την παρακμιακή καταναλωτική εμπειρία που καταδικάζει. Το κοινό παρακολουθεί ερεθισμένο τις εκφάνσεις τού αηδιαστικά παραμορφωμένου ομοιώματός του, το γκροτέσκο ξεκατίνιασμα μιας καθημερινής «κανονικότητας» που έχει καταληφθεί πλήρως από αγοραστική έκσταση και απάθεια, απελευθερώνοντας απενοχοποιημένο ρατσισμό, αγριότητα, εθνικισμό. Και στην ευφρόσυνη επικράτεια της ελευθερίας της τέχνης, όλα επιτρέπονται…

Σε παλιομοδίτικα εσώρουχα τύπου «Ατθις», άνδρες και γυναίκες αθλητές προπονούνται ανελέητα στην εσκπερμάτιση υπό το βλέμμα οπλοφορούντων προπονητών. Οργασμός σε περφόρμανς, όπως και στην αληθινή ζωή. Ξεφωνητά ηδονής, γκριμάτσες απαντοχής και κάματου, κινήσεις όλο πιο ψόφιες, κατάρρευση, λυγμοί, το χέρι ακόμη να σπαρταρά μέσα στο σώβρακο. Μετά την Ολυμπιάδα του καλύτερου ψεύτικου οργασμού, ψηλοτάκουνο γυναικείο προσωπικό αυνανίζει διακριτικά, πάνω στους τσέστερφιλντ καναπέδες μιας πολυτελούς λέσχης ανδρών, μέλη που καπνίζουν πούρα, διαβάζουν εφημερίδα και συζητούν πολιτική («όταν σκοτώνω έναν Εβραίο, μ’ αρέσει να καβαλάω έναν Παλαιστίνιο απέναντι»).

Τα μουσικά σκετς «τρέχουν» με χαοτική ενέργεια. Αφηνιασμένες καταναλώτριες γεννούν εμπορεύματα σε καρότσια του σουπερμάρκετ στους ρυθμούς του «Γαλάζιου Δούναβη». Ενας κακομοίρης Χριστός περιφέρει τον κακοφτιαγμένο σταυρό του, πριν ανακαλυφθεί από έναν λυσσαλέο φωτογράφο μόδας. Ενας τύπος επιδίδεται τσίτσιδος σε μετωπικό σεξ με τα χερούλια του ποδηλάτου του, ενώ ένας άλλος εισάγει αδιάφορα την κάννη του όπλου του στον πρωκτό του, που αργότερα, χωρίς προφανή λόγο, σαπουνίζει και ξυρίζει, αφηγούμενος ένα κυνήγι Ιταλών στο Παλέρμο.

Ακρότητες. Ομως σοκ-για-το-σοκ; Στο επεισοδιακό κολάζ του, ο Φαμπρ και οι εννέα εκπληκτικοί περφόρμερ του εξερευνούν την πολιτική επικαιρότητα μέσω της σύνδεσης αυνανισμού και καταναλωτισμού. Στο στόχαστρο, μια κοινωνία παραδομένη στη στιγμιαία απόλαυση, για την οποία η σεξουαλική διέγερση βρίσκεται στο ίδιο οργασμικό συνεχές με τη φετιχοποίηση ντιζάιν εμπορευμάτων, στιλιζαρισμένων σε καλτ τρόπαια του σύγχρονου καπιταλισμού.

Ο Φαμπρ χορογραφεί τις ιδέες του με εκρηκτική οπτική οξυδέρκεια, παιγνιώδη ενδουσιασμό, τεράστιο χιούμορ και αποστομωτική ειλικρίνεια. Στις εξαίσιες εικόνες του δυτικής αναρχίας και επώδυνης γελοιότητας, κιτς, κλισέ, «κοιλιές» υπνωτιστικής κοινοτοπίας και ωμότητας συνυπάρχουν με ποίηση, έμπνευση, ακρίβεια, ρυθμό. Τίποτε δεν σχετικοποιεί τη διεκδίκηση πρωτοτυπίας σε αυτό τον σαρωτικό εξάψαλμο, που κορυφώνεται στο αχαλίνωτο «ορατόριο» ύβρεων του τέλους, με εκκωφαντική ροκ και δυνατούς προβολείς («Fuck the whole damned world» – από τον Ομπάμα μέχρι τον Φαμπρ!) και κλείνει σε νηνεμία: με κάποια -δυστυχώς λίγα- θεσπέσια λεπτά χορευτικής κίνησης, που καταδεικνύουν τι άλλο μπορούν να κάνουν οι χορευτές του Φαμπρ όταν δεν «οργάζονται»…

Advertisements