«Τα μαγικά μαξιλάρια» στην Παιδική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου

  • Διανοουμενισμοί που μπερδεύουν τα παιδιά

**«Τα μαγικά μαξιλάρια» – Εθνικό – Παιδική Σκηνή

  • Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 2 Ιανουαρίου 2010

Η παιδική νουβέλα του Ευγένιου Τριβιζά, που ανεβαίνει φέτος διασκευασμένη από τον ίδιο στην Παιδική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, εκτός από ένα ακόμα ρεσιτάλ φαντασίας από τον εγκληματολόγο συγγραφέα αποτελεί μια δραστική παραβολή για τη βία της εξουσίας και την αυθαιρεσία της.

Οι ηθοποιοί κάνουν ό,τι μπορούν αλλά οι μικροί θεατές δεν κερδίζονται

Οι ηθοποιοί κάνουν ό,τι μπορούν αλλά οι μικροί θεατές δεν κερδίζονται Στη μυθική Ουρανούπολη ένας δάσκαλος θα αντιμετωπίσει μαζί με τους μαθητές του την προσπάθεια του κακού βασιλιά Αρπατίλαου να απαγορεύσει κάθε χαρά, κάθε ξεφάντωμα και μαζί κάθε απόπειρα αντίστασης. Με τη βοήθεια της επιστήμης, της μαγείας και των θεσμικών οργάνων καταστολής, ο τύραννος ξεκινά από την κατάργηση των Κυριακών, των παιδικών πάρτι και του λόξιγκα, και καταλήγει στην ποινικοποίηση των ονείρων! Για να επιτύχει μάλιστα τον τελευταίο στόχο, μοιράζει στους πολίτες της χώρας «μαγικά μαξιλάρια», φτιαγμένα ειδικά για να γεννούν στον ύπνο φοβερούς εφιάλτες! Ετσι κάθε διαφυγή από το κλίμα της καταπίεσης και κάθε ελπίδα απελευθέρωσης από τον ζυγό μοιάζει πια ολοκληρωτικά χαμένη. Εκτός εάν… Αν η μικρή σπίθα της αντίστασης, που κρύβεται στα σχολεία και τις ψυχές των παιδιών, διατηρήσει τη μνήμη μιας άλλης, αθώας και ελεύθερης εποχής. Και μέσω αυτής της μνήμης οι νέοι βοηθήσουν και τους υπόλοιπους να θυμηθούν τα όνειρά τους…

Τα «Μαγικά μαξιλάρια» επικεντρώνουν τον παιδαγωγικό χαρακτήρα τους (που δεν ταυτίζεται με τον εκπαιδευτικό ή τον «διαφωτιστικό» ρόλο του νεανικού αφηγήματος) στην τυπική για τον Τριβιζά μείξη φαντασίας και επικαιρότητας. Με το μήνυμά τους (αν και από ό,τι γνωρίζω οι αληθινοί τύραννοι δεν ταράζουν τα όνειρα των πολιτών τους, αντίθετα τα ταΐζουν για να μεγαλώσουν) ανήκουν στη μεταμοντέρνα εκείνη παραγωγή πολιτικώς και κοινωνικώς ορθότατων «παραμυθιών», που στη χώρα μας εκπροσωπεί με οίστρο και θαυμαστή παραγωγικότητα ο συγγραφέας. Θα πω ωστόσο την αμαρτία μου: Δυσκολεύομαι προσωπικά να βρω γοητεία σε ιστορίες που κλείνουν συνεχώς το μάτι στα παιδιά, που επιβάλλουν μια εγκεφαλική, κατά βάθος λόγια εξέταση της πραγματικότητας, που επιχειρούν μια ευφάνταστη κι όμως απομαγεμένη μεταφορά του σύμπαντος. Οπως πιστεύω, τα «Μαξιλάρια» ανήκουν στα παραμύθια που φτάνουν στα σημερινά παιδιά κάνοντας πρώτα γκελ στο γούστο των συνοδών τους.

Για όνειρα άκουσε να γίνεται συζήτηση ο σκηνοθέτης Γιάννης Κακλέας και πέταξε ,όπως ήταν επόμενο, τη σκούφια του. Κινήθηκε σε μια υπερρεαλιστική απόδοση της πραγματικότητας, πλούσια σε καλλιτεχνικές συνδηλώσεις, σε αναφορές και εικόνες μιας αισθητικής αποτύπωσης του ονειρικού. (Η παράσταση συνοδεύεται και από μια έκθεση σε εικαστικά επιτεύγματα του μοντερνισμού). Εβγαλε το απωθημένο του και διασκέδασε πρώτα αυτός με την παράστασή του. Κατά τη γνώμη μου το αποτέλεσμα μπορεί να είναι εικαστικά άρτιο και σκηνικά εύρυθμο, αλλά για παιδικό κοινό είναι μάλλον μπερδεμένο. Υπάρχουν σκηνές που δύσκολα μπορεί να παρακολουθήσει ο γονιός, πόσω μάλλον το παιδί που κάθεται δίπλα του. Η διαφορά είναι ότι το δεύτερο δεν έχει την ευγένεια να υποκριθεί πως συμμετέχει.

Εκείνο που νιώθω να χάνεται είναι η φυσική σχέση του παιδιού με το παραμύθι και τον κόσμο του: αισθάνομαι πως ανάμεσά τους μεσολαβεί πλέον μια διανοουμενίστικη παρέκκλιση. Οι ηθοποιοί κάνουν ό,τι μπορούν: Αλέξανδρος Βαμβούκος, Δανάη Γαραντζιώτου, Δανάη Κατσαμένη, Σοφοκλής Κωστούλας, Δάφνη Μαρκάκη, Δάκης Μαυρουδής, Μάριος Μεττής, Σοφία Μιχαήλ, Γιώργος Οικονόμου, Κωνσταντίνος Παπαβασιλείου, Αλέξανδρος Παρίσης, Γιάννης Ράμος, Βαγγέλης Ρωμνιός, Γιωργής Τσουρής, Κίμων Φιορέτος, Κώστας Χρυσαφίδης και Λίζα Ψαλτάκου. Οι μικροί θεατές συμμετέχουν -μάλλον ψυχρά- στο παιχνίδι, αμφιβάλλω ωστόσο αν υπάρχει κάποιο παιδί που μένει αληθινά άναυδο. *