Οπερα, ζακυνθινή ομιλία και παραμύθι

Ο Τσάρος Σαλτάν

[Του ΘΑΝΑΣΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ, ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή 30 Γενάρη 2009]

  • ΚΑΡΜΕΝ ΡΟΥΓΓΕΡΗ «Ο Τσάρος Σαλτάν, η όμορφη Τσαρέβνα και ο Μαγεμένος Κύκνος» από την Παιδική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο θέατρο «ΑΚΡΟΠΟΛ»

Για μια ακόμη χρονιά, η Κάρμεν Ρουγγέρη προσφέρει και προτείνει όπερα για παιδιά. Ενα δύσκολο μουσικό είδος, το οποίο συμβάλλει, αναμφίβολα, στην αισθητική καλλιέργεια του αναπτυσσόμενου ανθρώπου. Βέβαια, πάντοτε πρέπει να μας προβληματίζει, παράλληλα με το μουσικό μέρος, και το περιεχόμενο του λιμπρέτου, από κοινωνικο-ιδεολογική άποψη.

Η Κάρμεν Ρουγγέρη έχει σκηνοθετήσει και τις εξής όπερες για παιδιά: Μότσαρτ (Βαστιανός και Βαστιανή, Ο μαγικός αυλός), Χούμπερντινκ (Χένσεκ και Γκρέτελ), Ροσσίνι (Η Σταχτοπούτα, Ο κουρέας της Σεβίλλης), Ντονιτσέττι (Το ελιξίριο της αγάπης) κ.ά.

Το παραμύθι ανήκει στον Αλεξάντρ Πούσκιν και η μουσική είναι έργο του Νικολάι Ανδρέγιεβιτς Ρίμσκι – Κόρσακοφ (1844 – 1908). Ο Ρώσος ποιητής Πούσκιν μάς είναι γνωστός και από τα μεταφρασμένα στη χώρα μας βιβλία του για παιδιά. Ο επίσης Ρώσος συνθέτης, αν και δεν πρόλαβε την Οκτωβριανή Επανάσταση, εντούτοις στήριξε την Επανάσταση του 1905, επικεφαλής ομάδας προοδευτικών καθηγητών του ωδείου που εργαζόταν, με αποτέλεσμα να χάσει τη δουλειά του, εκδιωχθείς από το τσαρικό καθεστώς.

Ωραία και μόνη η Ζάκυνθος

Η υπόθεση του έργου είναι συναρπαστική, με ήρωες τσάρους και τσαρίνες, μπάμπουσκες και προξενήτρες, με εμπόρους και γελωτοποιούς κ.ο.κ. Η παραμυθένια μοσχοβολιά της ρούσικης λαϊκής παράδοσης διαχέεται από τη σκηνή στην πλατεία, και καθώς οι ηθοποιοί κινούνται ανάμεσα στους θεατές.

Μια άρτια καθ’ όλα θεατρική παράσταση, δραματογραφικά, σκηνοθετικά, σκηνογραφικά, μουσικά, με θαυμάσια κοστούμια και τους κατάλληλους φωτισμούς. Τα πολύχρωμα σκηνικά, ορισμένα σταθερά και τα περισσότερα κινητά, πηγαινοέρχονται με μηχανισμούς από την οροφή της τεράστιας σκηνής. Ζωντανή ορχήστρα κλασικής μουσικής (30 οργάνων), υπό τη διεύθυνση του Δημ. Κατσίμπα ή Γιώργου Αραβίδη και με διεύθυνση χορωδίας του Κώστα Δρακάκη. Πολυπρόσωπη και αξιόλογη, από υποκριτική άποψη, είναι και η ομάδα των 16 ηθοποιών, που ερμηνεύουν τους βασικούς ρόλους και όλων των άλλων, που ερμηνεύουν δευτερεύοντες ρόλους από τη Χορωδία της Παιδικής Σκηνής της ΕΛΣ, και όλων των υπόλοιπων χορωδών.

Η θεατρική διασκευή και τα κείμενα πρόζας είναι της Κάρμεν Ρουγγέρη, τη μουσική προσαρμογή για μικρό σύνολο υπογράφει ο Κώστας Κριτσωτάκης, τους στίχους των τραγουδιών έγραψε ο Ανδρέας Κουλουμπής, για τα σκηνικά/κοστούμια υπεύθυνη είναι η Χριστίνα Κουλουμπή, για τη χορογραφία ο Πέτρος Γάλλιας, για τους φωτισμούς η Χριστίνα Θανάσουλα.

Σταχτοπούτα

Νομίζω ότι πριν και μετά από κάθε θεατρική παράσταση τα παιδιά και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να διαβάζουν και να συζητούν την υπόθεση του έργου, τα βιογραφικά των συντελεστών (να βλέπουν το πρόγραμμα: φωτογραφίες κ.λπ.), τα μηνύματα του έργου, να εκφράζουν διάφορα συναισθήματα, σκέψεις, ιδέες, απόψεις, ιδιαίτερα για κάθε τέτοιου είδους παράσταση/ όπερα. Δεν αρκεί, από παιδαγωγική/ κοινωνική άποψη, μόνο η παρακολούθηση της παράστασης.

  • ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΓΙΑΤΡΑΣ – ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ «Ωραία και μόνη η Ζάκυνθος …με κυριεύει» του «Θεάτρου τση Ζάκυθος – Αυλαίας Τέχνης»

Με κωμικά και σατιρικά στοιχεία του λαϊκού ζακυνθινού θεάτρου, δηλ. των γνωστών «ομιλιών» των 17ου – 18ου αι., ανεβάστηκε στο θέατρο «ΠΕΡΟΚΕ», η θεατρική παράσταση «Ωραία και μόνη η Ζάκυνθος …με κυριεύει», έργο των Διον. Γιατρά και Κώστα Καποδίστρια, σε σκηνοθεσία του δεύτερου και σε συνεργασία με τον Μπάμπη Σούλη. Ηταν μια παράσταση, όπου το έργο δραματουργικά έχει ιστορικό και κοινωνικό περιεχόμενο και γλωσσικά διαθέτει μια ήπια ζακυνθινή διάλεκτο, κατανοητή εν πολλοίς από όλους τους θεατές, ακόμη και από τους μη Ζακυνθινούς.

Η σκηνοθετική γραμμή απέφερε ένα μεικτό αισθητικό σκηνικό αποτέλεσμα: από τη μια οι διάλογοι των τριών ηθοποιών και από την άλλη η προβολή βίντεο, όπου προβάλλονταν όλα εκείνα τα ντοκουμέντα που έφερε στο φως η έρευνα για την Ιστορία της Ζακύνθου, από το 1480 μέχρι την Ενωση των Εφτανήσων με την Ελλάδα (1864). Στο βίντεο, επίσης, συμμετείχε ενεργά ως αφηγητής, ο ένας από τους τρεις ηθοποιούς (Γιώργος Βούτος, κλασικός ποιητής των ζακυνθινών «ομιλιών»), οι οποίοι δρούσαν συγχρόνως επί σκηνής. Οι άλλοι δυο ηθοποιοί ήταν οι: Μπάμπης Σούλης (Βούλτσος, ξεπεσμένος αριστοκράτης, απόγονος ευγενή), Κώστας Καποδίστριας (Δόξας, εκπρόσωπος της ανερχόμενης αστικής τάξης, απόγονος ποπολάρου).

Δραματουργικά στοιχεία της παράστασης είναι οι έντονοι και κωμικοί διάλογοι, οι οποίοι καθιστούν εμφανή όλη την ιστορική διαδρομή και τους κοινωνικούς και ταξικούς αγώνες μεταξύ των αριστοκρατών με τους αστούς, στη μετάβαση από το αρχοντολόι, κατά την εποχή της φεουδαρχίας/ αριστοκρατίας, στο πέρασμα στην αστική/βιομηχανική εποχή, καθώς και τους αγώνες των προλετάριων/ ποπολάρων, οι οποίοι διαγράφονται ως θύματα στην ταξική διένεξη της πλουτοκρατίας για τη διαχείριση της εξουσίας, αγωνιζόμενοι, όμως, για λευτεριά, δικαιοσύνη, ισότητα και εθνική ανεξαρτησία από Βενετσιάνους, Φράγκους, Τούρκους, Ρώσους και Αγγλους. Η πολυδιάστατη ιστορική και πολύπλοκη διαδρομή της Ζάκυνθος είναι ολοφάνερη, όπου εμφανίζονται διαδοχικά κοινωνικές ομάδες/τάξεις, λαοί, προσωπικότητες, που συνθέτουν ένα «πολύχρωμο» κοινωνικό ψηφιδωτό, προσωπικότητες της πολιτικής, των γραμμάτων και της εκπαίδευσης και που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ιστορική και κοινωνική εξέλιξη του νησιού. Επίσης, αποκαλύπτονται με παρρησία η προδοτική στάση, οι γλοιώδεις συνεργασίες και οι ελεεινοί συμβιβασμοί της ντόπιας ολιγαρχίας με την ηγεσία της εκάστοτε ξένης δύναμης, που υποδούλωνε το νησί, οι εμφύλιες διενέξεις κ.ο.κ.

Τη δραματουργική επεξεργασία του κειμένου έκανε με υποδειγματικό τρόπο ο Θόδωρος Γραμματάς. Τα σκηνικά – κοστούμια, σε παραδοσιακή γραμμή υπέδειξε η Νίκη Πέρδικα και τη μουσική σύνθεση και επιμέλεια είχε ο Βασίλης Σταμάτης.

Η παραγωγή της παράστασης στηρίχτηκε στα κινηματογραφημένα επεισόδια «ΤΣΗ ΖΑΚΥΘΟΣ» 1 και 2, που υλοποίησαν οι Δήμοι Ελατίων και Αρτεμισίων για το έργο TERRE PARLANTI στα πλαίσια του προγράμματος INTERREG IIIA Ελλάδας – Ιταλίας, όπως αναγράφεται στο πρόγραμμα της παράστασης.

Τη σκηνοθεσία του οπτικοακουστικού υλικού υπογράφει ο Γιώργος Κωνσταντινόπουλος, ιστορικός σύμβουλος είναι ο Γεώργιος Μπαρμπαρούσης και στην έρευνα του πλουσιότατου παρουσιαζόμενου κινηματογραφημένου υλικού συμμετείχαν οι: Γ. Μπαρμπαρούσης, Βάσω Στρακαντούνα, Γιάννης Χρυσικόπουλος και Νίκη Πέρδικα.

Την παράσταση πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να παρακολουθήσουν όλοι οι μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου, για να κατανοήσουν την Ιστορία της Ζακύνθου και της Εφτανήσου, καθώς και κατ’ αναλογία και όλης της Ελλάδας, τους ταξικούς λαϊκούς αγώνες για λευτεριά και δημοκρατία. Οι δραματουργοί τολμούν και οι ηθοποιοί/ σκηνοθέτες αποδίνουν υπέροχα και την ιδεολογική φόρτιση στο σκηνικό αποτέλεσμα.

  • ΣΑΡΛ ΠΕΡΟ «Η Σταχτοπούτα» από το θίασο «ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ» στο θέατρο «ΑΠΟΘΗΚΗ»

Αυτό το αγαπημένο παραμύθι των παιδιών επέλεξε να διασκευάσει ο Γιάννης Κόκκινος, προσδίνοντάς του τον τίτλο: «Η Σταχτοπούτα και η ιστορία της». Ο Σαρλ Περό το δημοσίευσε για πρώτη φορά στα 1697, στη συλλογή παραμυθιών: «Παραμύθια της Μητέρας μου της Χήνας». Την ιστορία αυτή τη βρίσκουμε σε όλο τον κόσμο με παραλλαγές, ακόμη και στην Κίνα του 9ου αι. Η Σταχτοπούτα των Αφών Γκριμ είναι πιο συγκινητική, αλλά πιο σκληρή (αυτοακρωτηριασμός μέρους των κάτω άκρων των δύο αδερφών για να χωρέσει το γοβάκι και επίθεση των περιστεριών στις δυο αδερφές, που τις τυφλώνουν), ενώ του Περό είναι πιο ανθρώπινη και ρεαλιστική (η Σταχτοπούτα συγχωρεί τις αδερφές της, τις παίρνει στο παλάτι και τις παντρεύει με άρχοντες. Η τελευταία ενέργειά της παραλείπεται στη θεατρική διασκευή, όπως και ορισμένα άλλα στοιχεία από το πρωτότυπο). Στην ελληνική ιστορία έχουμε μια παρόμοια περίπτωση, που ταιριάζει με το τέλος του παραμυθιού. Την αναφέρει ο Στράβων και ο Αιλιανός. Κάποια μέρα που η Ροδόπιδα λουζόταν στη Ναύκρατη, ένας αϊτός της άρπαξε το σανδάλι της και το άφησε να πέσει στα πόδια του Φαραώ Ψαμμήτιχου. Εκείνος διέταξε να βρουν την κάτοχο του σανδαλιού και μόλις τη βρήκαν την παντρεύτηκε.

Το μήνυμα του έργου είναι ξεκάθαρο: η καλοσύνη και η υπομονή είναι αρετές στον άνθρωπο και όποιος τις διαθέτει, ορισμένες φορές, αμείβεται γι’ αυτές από τους συνανθρώπους του.

Ο σκηνοθέτης της παράστασης, Γιάννης Κόκκινος επιλέγει την κλασική παραδοσιακή γραμμή, με ορισμένα αξιόλογα σκηνοθετικά ευρήματα, καθώς και ο σκηνογράφος της παράστασης Θεόδ. Κόκκινος. Οι χορογραφίες είναι της Ζωής Σαρίδου, η μουσική και τα τραγούδια του Μιχάλη Κόκκινου. Τους ρόλους υποδύονται ικανοποιητικά οι: Ζαχαρούλα Θεοδοσίου (μητριά), Κατερίνα Τσιμόγιαννη (μεγαλύτερη κόρη) Ελένη Τριανταφύλλου (μικρότερη κόρη, νεραϊδονονά), με σημαντικά υποκριτικά προσόντα, Νικολέτα Κοφινά (Σταχτοπούτα), Ηλίας Νάκος (Υπασπιστής), Ηλίας Παγούρας (αμαξάς), Στέφανος Οικονόμου (χοροδιδάσκαλος και πρίγκιπας), με ιδιαίτερο ταλέντο.

Advertisements

ΘΕΑΤΡΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ. Πολύχρωμο «μπουκέτο»

Η Γαϊδουρώ
(Ριζοσπάστης,του ΘΑΝΑΣΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ, Παρασκευή 9 Γενάρη 2009)
Αθως Δανέλλης «Τα Χριστούγεννα του Καραγκιόζη» και άλλες παραστάσεις στο «Θεατρικό Στέκι του Εθνικού Θεάτρου» (θέατρο «REX»)

Ο Αθως Δανέλλης μεταδίνει τη μαγεία του φωτισμένου μπερντέ και των σκιών σε μικρούς και μεγάλους, εδώ και χρόνια. Το ελληνικό λαϊκό θέατρο σκιών ξαναζωντανεύει με τα χέρια και τη φωνή του καλλιτέχνη, σκορπώντας γέλιο και κοινωνικό προβληματισμό. Η σατιρική διάθεση ενάντια στην εξουσία είναι εμφανής, αφού ούτως ή άλλως ο φωτισμένος μπερντές απεικονίζει την ταξική κοινωνία μας: από τη μια η λασποκαλύβα «Λορδοκομείον» του Καραγκιόζη και από την άλλη το σεράι, σύμβολο χλιδής, πλούτου και εξουσίας.

«Τα Χριστούγεννα του Καραγκιόζη» διατηρεί τη συγκεκριμένη παραδοσιακή δομή του είδους. Οπου ο Πασάς καταφεύγει στην ελεημοσύνη, για να «δικαιολογήσει» πολιτικά την αγάπη του στους φτωχούς, που κατά τα άλλα και υπόδουλους τους έχει κοινωνικά και πνευματικά και τους εκμεταλλεύεται οικονομικά. Ετσι, παρουσιάζεται ως φιλεύσπλαχνος, εκφράζοντας την επιθυμία του να κάνει ένα δώρο στον φτωχό και δυστυχή Καραγκιόζη. Οι λίρες που του αφήνει έξω από την καλύβα, όμως, κάνουν φτερά, η παραγεμισμένη χήνα με λίρες «μεταφέρεται» …στο τραπέζι του Κυρ-Μανόλη, σπιτονοικοκύρη του Καραγκιόζη, αντί οφειλόμενων ενοικίων κ.ο.κ. Μ’ ενδιαφέρουσα πλοκή και συναρπαστική δράση, με διαχρονικά μηνύματα το λαϊκό θέατρο σκιών συνεχίζει το ταξίδι του στο χρόνο, σε πείσμα της εξουσίας, που πολεμά μανιωδώς οτιδήποτε είναι λαϊκό και με ταξικά χαρακτηριστικά, που δεν αντέχει την κοινωνική σάτιρα, κυρίως από την τέχνη.

Ο Καραγκιόζης
Οι επόμενες παραστάσεις της Παιδικής Σκηνής των επόμενων Σαββάτων (18.30): «Ο Μέγας Αλέξανδρος και το καταραμένο φίδι», «Ο Καραγκιόζης Ψαράς», «Το φρούριο των φαντασμάτων», «Ταξίδι στο φεγγάρι», «Ο Καραγκιόζης στη ζούγκλα της Αφρικής».

Σαρλ Περό «Η Γαϊδουρώ» στο θέατρο «STUDIO Μαυρομιχάλη» από το Εικαστικό Θέατρο Κούκλας «Πράσσειν Αλογα»

Το ομώνυμο παραμύθι του Σαρλ Περό, διασκευασμένο, σκηνογραφημένο και σκηνοθετημένο από την Εμμανουέλα Καποκάκη, αποδίνεται από την ίδια την ηθοποιό – performance με κούκλες, κοστούμια και σκηνικά που κατασκεύασε για τις ανάγκες της παράστασης. Μια ιδιόμορφη παράσταση, όπου δεν υπάρχει η κλασική σκηνή του κουκλοθεάτρου, αλλά η παράσταση παίζεται πάνω σ’ ένα τραπέζι, όπου «ζωντανεύουν» οι ήρωες – κούκλες, όπου η Εμμ. Καποκάκη παίζει με το σώμα της (με τα χέρια και τη φωνή της, το γόνατο, το κεφάλι και το μπράτσο ενσαρκώνει τις ηρωίδες), κινείται πίσω, πάνω και ανάμεσα στις κούκλες της, με συναισθηματική φόρτιση και αγάπη ως «άνθρωπος ορχήστρα». Δημιουργείται μια υποβλητική παραμυθιακή ατμόσφαιρα, που υποβάλλει στους θεατές την απαιτούμενη αισθητική μέθεξη. Το αποτέλεσμα θα ήταν σαφώς καλύτερο, αν ο χώρος της σκηνικής δράσης ήταν οριοθετημένος με ανάλογη σκηνογραφική παρέμβαση, πιο περιορισμένος, ώστε η οπτική του θεατή να μη διαχέεται στον ανοιχτό χώρο της αίθουσας, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η προσοχή του.

Ο Μόγλης

Η παραχαϊδεμένη πριγκιποπούλα μεταμορφώνεται σ’ ένα άσχημο γαϊδούρι, τη «Γαϊδουρώ», από την απληστία της και για να λυτρωθεί ακολουθεί μια μαρτυρική πορεία. Ετσι, μαθαίνει να υπομένει, να μοιράζεται πράγματα με τους άλλους, να αγαπά.Μια παράσταση που αγγίζει συναισθηματικά τους μικρούς θεατές και τους μαθαίνει πόσο άσχημο είναι να είσαι απαιτητικός, στέλνοντας και ένα μήνυμα στους γονείς τους για τ’ αποτελέσματα της συμπεριφοράς κάθε υπερ-απαιτητικού και κακομαθημένου παιδιού.

Τη μουσική σύνθεση υπογράφει ο Κώστας Μπεβεράτος και για τους φωτισμούς είναι υπεύθυνος ο Τάσος Παλαιορούτας.

Ευγένιος Τριβιζάς «Το νούφαρο του βάλτου» στο θέατρο «ΑΚΑΔΗΜΟΣ» από τη Θεατρική Σκηνή «Μίμηση Πράξης»

Αλλο ένα θεατρικό έργο του Ευγένιου Τριβιζά μεταφέρθηκε επιτυχώς στο παλκοσένικο. Ο ταλαντούχος δραματουργός μάς προσφέρει άλλη μια κωμωδία για παιδιά του Δημοτικού Σχολείου, μέσα από ένα παραμύθι. Το δραματικό κείμενο είναι πυκνό, η υπόθεση του έργου πολύπλοκη, γεμάτη από δράσεις που σκορπούν γέλιο και ευχάριστη ατμόσφαιρα.

Ο συμπαθέστατος δράκος, που οι ιππότες θέλουν να σκοτώσουν, για να σώσουν τη βασιλοπούλα Ανεμελίνα, χάρη στην εμπιστοσύνη, την αγάπη και την αφοσίωση της Ανεμελίνας, μεταμορφώνεται σε βασιλόπουλο και γίνεται ο εκλεκτός της ζωής της, αφού πρώτα – ανιδιοτελώς – είχε γίνει ο εκλεκτός της καρδιάς της. Ο Τριβιζάς εκθέτει τη φιλοσοφία του έργου του σ’ ένα θαυμάσιο κείμενο, που δημοσιεύεται στο Πρόγραμμα της παράστασης, όπου υποστηρίζει δικαίως ότι κάποιοι παίρνοντας ως θέσφατο από τα στερεότυπα των παραμυθιών, τελικά εκτρέφουν στις κοινωνίες μας δράκους για πολιτικούς λόγους. Γράφει: «Δράκους χρειάζονται πολλοί επίδοξοι σωτήρες, οι οποίοι τελικά αποδεικνύονται απεχθέστεροι και από τους ίδιους τους δράκους. Δράκους χρειάζονται οι πολιτικοί, για να αποσπούν την προσοχή μας από τα δικά τους καταστροφικά σφάλματα, τα ΜΜΕ, για ν’ αυξήσουν την ακροαματικότητα και τις πωλήσεις τους, αυτοί που μας κυβερνούν για να τους επισείουν ως φόβητρα και να αυξάνουν τη δύναμη και τον έλεγχό τους πάνω μας κ.λπ.».

Το νούφαρο του Βάλτου

Τα πολλά ξένα ονόματα και οι ξενόγλωσσες εκφράσεις, σε συνδυασμό με τη μη ορθή άρθρωση του λόγου ορισμένων ηθοποιών, δημιουργούν πρόβλημα – κατά σημεία – στην κατανόηση του έργου. Ιδιαίτερα το πρόβλημα επιτείνεται λόγω της ταχύτατης εκφοράς του λόγου και της τσιριχτής – κατά σημεία – φωνής της βασίλισσας, κάτι που μπορεί να διορθωθεί, προσεχώς. Η σκηνοθεσία του Παναγιώτη Σερεφίδη ικανοποιητική, όπως και τα σκηνικά – κοστούμια της Αννας Μαχαιριανάκη, οι χορογραφίες της Μαριλένας Καββαδά και η μουσική των Νάσου Σωπύλη και Στέφανου Κωνσταντινίδη (προτιμητέα η ζωντανή μουσική/τραγούδι στην παράσταση). Οι ηθοποιοί απέδωσαν αρκετά καλά τους ρόλους τους: Αργυρώ Βούρου, Δ. Μπικηρόπουλος, Μαριάννα Γκούτζιου, Κ. Χατζούδης, Στ. Ράγιας, Κυρ. Κορογιάννης, Χριστίνα Καστανά, Π. Σερεφίδης, Αλκμήνη Πατέστου.

Ράντγιαρντ Κίπλινγκ «Μόγλης» στο «ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ»

Ο θρυλικός ήρωας Μόγλης του κλασικού μυθιστορήματος του Ρ. Κίπλινγκ, Βιβλίο της ζούγκλας (σε δύο τόμους: ΗΠΑ, 1894, 1895) είναι ο αγαπημένος ήρωας των παιδιών, διεθνώς. Η δραματολογική διασκευή, που επιχείρησε με επιτυχία ο Ανδρέας Παπασπύρου, αναφέρεται στα πρώτα κεφάλαια του μυθιστορήματος, όπου πρωταγωνιστούν οι βασικοί ήρωες: ο Μόγλης το «ανθρώπινο κουτάβι», οι Λύκοι, ο Σιρ-Χαν η τίγρης, ο Μπακίρα ο μαύρος πάνθηρας, ο Δάσκαλος Μπαλού η αρκούδα, η Ράσκα η Δαιμόνια η λύκαινα, ο Ακίλα ο αρχηγός των λύκων, οι ελέφαντες, οι Μπαντάρ – Λογκ οι πίθηκοι, ο Κάα ο σοφός πύθωνας, ο Τσιλ το γεράκι. Περιπέτεια στη ζούγκλα, στους λόφους Σιονί, στο βράχο των Συμβουλίων, στις Κρύες Σπηλιές. Ο Ανδρέας Παπασπύρου έκανε συνάμα και τη σκηνογραφία. Κατορθώνει να μας παρουσιάσει με ενάργεια το περιβάλλον της ζούγκλας, όπου μέσα της κινούνται με άνεση οι ήρωες, ντυμένοι ικανοποιητικά από τον Δημήτρη Κακριδά, ο οποίος «μεταμόρφωσε» τους ανθρώπους σε ζώα, με τις στολές του. Η κινησιολογία των ζώων – ηθοποιών έχει αρκετή αληθοφάνεια, δημιουργώντας στο θεατή την αίσθηση συμμετοχής του στα δρώμενα, παρέα με τον Μόγλη στη ζούγκλα. Η απόδοση του κειμένου αδικείται, σε μεγάλο βαθμό, από τη μη ορθοφωνητική απόδοση των διαλόγων ορισμένων ηθοποιών, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται κενά στην υπόθεση του μύθου, κάτι που με περισσότερη δουλειά μπορεί να διορθωθεί.

Η ανάπτυξη της φαντασίας των παιδιών, η αισθητική καλλιέργεια και η συναισθηματική τους φόρτιση είναι από τους στόχους δραματουργού και σκηνοθέτη, αλλά και των άλλων συντελεστών της παράστασης. Δημοκρατικά μηνύματα διαχέουν το κείμενο, αλλά η φιλία και η συντροφικότητα, η θέληση και η εξυπνάδα, το θάρρος και η αποφασιστικότητα προέχουν ως αξίες ζωής.

Η μουσική του Φώτη Μυλωνά καλή, όπως και οι χορογραφίες της Αννας Μαχαιροπούλου. Κινησιολογικά αρκετά καλοί όλοι οι ηθοποιοί: Ιρις Ανδριοπούλου, Μαρία Θρασυβουλίδη, Δάφνη Βασιλειάδου (Κάα) και φωνητικά ξεχώρισαν οι: Νάντια Περιστεροπούλου (Μόγλης, ο ιδανικότερος ηθοποιός γι’ αυτό το ρόλο), Αθηνά Αφαλίδου (Μπαλού), Ανδρέας Παπασπύρου (Μπακίρα), Κων/νος Τσεντούρας (Σιρ-Χαν).

Κλασική θεματολογία διαχρονικής εμβέλειας

Η Σοφίτα με τα μυστικά

Του ΘΑΝΑΣΗ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

  • Λετίτσια Μουστάκη: «Η σοφίτα με τα μυστικά» από το θίασο «Εργοστάσιο Τέχνης»

Μια έξυπνη ιδέα της ηθοποιού, δραματουργού και σκηνοθέτριας της παράστασης Λετίτσιας Μουστάκη ήταν να ζωντανέψουν οι παλιές θεατρικές μάσκες που βρίσκονταν καλά φυλαγμένες στο μπαούλο της σοφίτας του σπιτιού. Δράστης είναι ο Γρηγόρης, ο μικρός γιος της οικογένειας, ο οποίος, περίεργος καθώς είναι, θέλει να ξεδιαλύνει το μυστήριο που του δημιούργησαν οι γονείς του, περί δήθεν μαγεμένων πραγμάτων στη σοφίτα…

Τρεις θαυμάσιοι ηθοποιοί, η Λετίτσια Μουστάκη, η Βάσια Βασιλείου και ο Νίκος Αξιώτης (μας εντυπωσίασε με την υποκριτική του δεινότητα, τις ζογκλερικές και ταχυδακτυλουργικές του ικανότητες), μας μεταφέρουν στο ευρωπαϊκό θεατρικό παρελθόν της εποχής της Κομέντια ντελ άρτε, αποδίδοντας αποσπάσματα από έργα των: Μολιέρου και Μαριβό (της Κομεντί – Ιταλιέν) (Γαλλία), Γκολντόνι και Ρουτζάντε (Αντζελο Μπεόλκο) (Ιταλία), Γουζέλη (Ελλάδα), Μπλοκ (Ρωσία) (σε σκηνοθεσία του Μέγιερχολντ). Ο Νίκος Αξιώτης ζωντανεύει με κωμική διάθεση τους κλασικούς τύπους: Πανταλόνε, Πουλτσινέλο, Αρλεκίνο, Πιερότο, τον μολιερικό ήρωα Ντοντόρο («Κατά φαντασίαν ασθενής»), τον Καπιτάνο του Ρουτζάντε, τον Γερολύμο του Γουζέλη («Ο Φιάκας»), τον Μαρκήσιο του Μαριβό, τον Πιερότο του Μπλοκ κ.ά. Η Βάσια Βασιλείου υποδύεται την Κολομπίνα και η Λετίτσια Μουστάκη την Ιζαμπέλα – Ιναμοράτα.

Ενδιαφέρουσα η μουσική της παράστασης και η συμμετοχή σε αυτή του Αλέξανδρου Χατζή, ως κιθαρωδού, ο οποίος παρεμβαίνει διακριτικά και σχολιάζει, χιουμοριστικά, τα δρώμενα. Παίζει κιθάρα και τραγουδάει ζωντανά, αν και η μαγνητοφωνημένη μουσική του δεν επιτρέπει ν’ ακουστεί ο ίδιος, ούτε και στο θεατή ν’ απολαύσει τον τραγουδιστή με τη μελωδική ιδιόρρυθμη φωνή. Η σκηνοθεσία προσδίδει ενδιαφέρον και μεταφέρει τους θεατές αιώνες πριν, σε μια άλλη εποχή, της οποίας τα κοινωνικά χαρακτηριστικά διαχέονται ακόμη και σήμερα στο θέατρο. Το αφαιρετικό σκηνικό συμπληρώνεται από ρούχα, μάσκες και αντικείμενα και τα κοστούμια είναι εποχής. Την ευθύνη για τα παραπάνω έχει η Σύλβια Αντουλινάκη.

Ο παπουτσωμένος γάτος

Μεγαλύτερα παιδιά του Δημοτικού και ιδιαίτερα μαθητές του Γυμνασίου θα απολαύσουν καλύτερα την παράσταση, η οποία θα αποτελέσει ένα εισαγωγικό μάθημα θεάτρου και πετάγματος της φαντασίας τους σε ονειρικούς κόσμους.

  • Σαρλ Περό: «Ο Παπουτσωμένος Γάτος» από το θίασο «ΚΥΤΤΑΡΟ» στο θέατρο «ΔΙΑΝΑ»

Ο Γάλλος ποιητής, κριτικός, συγγραφέας και παραμυθάς Σαρλ Περό και το αγαπημένο διεθνώς παραμύθι του «Ο Παπουτσωμένος Γάτος» παίρνουν σκηνική υπόσταση από το θίασο «Κύτταρο», την τρέχουσα θεατρική σεζόν.

Ο Καλόκαρδος, ο μικρότερος γιος μιας πολύτεκνης φτωχής φαμίλιας, αδικείται από τα δυο αδέρφια του, μετά το θάνατο του πατέρα τους. Αυτοί παίρνουν το γάιδαρο και το μύλο και αφήνουν στον αδερφό τους το γάτο. Ο τελευταίος, πανέξυπνος και πολυμήχανος καθώς είναι, και πιστός φίλος του Καλόκαρδου, κατορθώνει όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά και να τον παντρέψει με τη βασιλοπούλα.

Τα μηνύματα πολλά: Η χρησιμοποίηση του μυαλού μάς λύνει όλα τα προβλήματα, η θέληση, η αγωνιστικότητα, το θάρρος, η υπομονή και η επιμονή μάς οδηγούν στην επιτυχία, η διεκδίκηση του δίκιου και η καταπολέμηση του άδικου είναι κοινωνικές αξίες κ.ά.

Η θεατρική απόδοση του παραμυθιού από τον Δημήτρη Μολυβιάτη κρίνεται πετυχημένη, όπως και η σκηνοθεσία του Λευτέρη Λουκαδή. Αποκάλυψη είναι η μουσική της παράστασης, που υπογράφει ο Χρήστος Παπαδόπουλος, από τις καλύτερες φετινές μουσικές παραγωγές στο θέατρο για παιδιά. Τραγουδάει θαυμάσια κυρίως ο ίδιος. Αν και ακούγονται όλα από τα μεγάφωνα της αίθουσας δημιουργείται μια αισθητική πανδαισία. Θα ήταν ιδανικό να τραγουδά ο ίδιος ζωντανά, έστω μόνο με την κιθάρα του ή με μια μικρή ορχήστρα. Η υποκριτική των ηθοποιών ανταποκρίνεται στο έργο και στις απαιτήσεις της τέχνης. Διαβάζω στο πρόγραμμα, και το υπογραμμίζω, αυτό που λέει ο βετεράνος ηθοποιός (της παράστασης) Μάρκος Λεζές: «Τα παιδιά είναι οι πιο απαιτητικοί θεατές. Για να τα κερδίσεις, πρέπει να τραβήξεις το βλέμμα τους, να μπεις στο μυαλό τους, να γαργαλίσεις τη σκέψη τους και τελικά να κατακτήσεις την ψυχή τους». Τα παραπάνω έκαναν πράξη οι ηθοποιοί: Θοδωρής Προκοπίου (ιδιαίτερα καλός), Μάνος Αντωνίου (αρκετά ταλαντούχος), Θοδωρής Ρωμανίδης, Πολύμνια Παραδεισάνου, Πέτρος Πέτρου, Δέσποινα Μπουγατιώτη.

Οι περιπέτειες της Αλίκης

Με αυτή την παράσταση ο θίασος δικαιώνει τη φήμη του και εδραιώνεται ως αξία στο χώρο του θεάτρου για παιδιά. Τα σκηνικά πλούσια και λειτουργικά, έργο του Κάρολου Ρωμούση, τα κοστούμια αρκετά εντυπωσιακά και με ευρηματικά σχέδια της Σύλιας Δεμίρη και ικανοποιητικές οι χορογραφίες της Δώρας Σωτήρχου.Απορία γεννά στο θεατή η μεγάλη κλίση του δαπέδου της σκηνής, με αποτέλεσμα οι ηθοποιοί συχνά να χάνουν την ισορροπία τους και να …κινδυνεύουν σε πτώση. Φυσικά, η μικρή κλίση αποτελεί αναγκαιότητα για τη συγκεκριμένη θεατρική αίθουσα.

  • Λιούις Κάρολ: «Οι περιπέτειες της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων» από το θίασο «ΚΥΤΤΑΡΟ» στο θέατρο «ΓΚΛΟΡΙΑ»

Ο Αγγλος συγγραφέας Λιούις Κάρολ έγινε παγκοσμίως γνωστός και αγαπημένος συγγραφέας των παιδιών με το παραμύθι του «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» (αρχικός τίτλος: «Οι υπόγειες περιπέτειες της Αλίκης»). Με το κείμενο αυτό, που γεννήθηκε στα 1862 (πρωτοκυκλοφόρησε σε βιβλίο στα 1865) και αποτελεί ένα διαμάντι στην παγκόσμια λογοτεχνία για παιδιά, ο Κάρολ κατόρθωσε με παιχνιδίσματα της φαντασίας και με χιούμορ να σατιρίσει ιδιαίτερα το θεσμό της βασιλείας, κατά τη βικτοριανή εποχή και το θεσμό των αγγλικών δικαστηρίων, τα οποία «πρώτα καταδίκαζαν και έπειτα εξέδιδαν την απόφαση»…

Ο Κάρολ, όπως και ο Σουίφτ στον «Γκιούλιβερ», χρησιμοποιεί το ίδιο πετυχημένα τα αντιθετικά δίπολα σμίκρυνση/μεγέθυνση, αυξομειώσεις του αναστήματος του σώματος με τη βοήθεια φαγητών και ποτών με μαγικές ιδιότητες, με συνέπεια η ηρωίδα να βλέπει – πάντοτε με χιουμοριστική διάθεση – από άλλη οπτική γωνία τα ίδια πράγματα και να τα εκτιμά διαφορετικά κάθε φορά. Ετσι, το μήνυμα προς τους μικρούς θεατές είναι ότι μπορεί να υπερτιμούμε ή να υποτιμούμε τις καταστάσεις της ζωής, ξεφεύγοντας ορισμένες φορές από την πραγματικότητα. Αλλα στοιχεία της ιστορίας του Κάρολ είναι η ανατρεπτικότητα των καταστάσεων, που αλληγορικά φαίνεται να υπάρχει και στη ζωή, ο υπερρεαλισμός, ο οποίος βοηθά ως ένα βαθμό στην ανάπτυξη της δημιουργικής φαντασίας, τα απρόοπτα και τα απίθανα, που στον πραγματικό κόσμο παίρνουν άλλες διαστάσεις, το ταξίδι στον κόσμο του παραλόγου και η επαναφορά στην πραγματικότητα κ.ο.κ. Τα παιδιά αναμφισβήτητα βλέπουν τα πράγματα με άλλο μάτι και η λογοτεχνία και το θέατρο τα βοηθάει να δομήσουν την προσωπικότητά τους έτσι ώστε ν’ αντιμετωπίσουν τη ζωή αργότερα όχι μόνο με ρεαλισμό, αλλά με συναίσθημα και φαντασία. Στο κείμενο συναντούμε φράσεις που προβληματίζουν το μικρό θεατή: «Η σκέψη φέρνει πάντα τη λύση», «Φτιάχνεις σπουδαία πράγματα/και μόνο τα κοιτάζουν/κι όταν αέρα τους πουλάς/τρέχουν και αγοράζουν», «Η ανασφάλεια της εξουσίας! Παίρνει κεφάλια γιατί αυτό την κάνει να νιώθει σπουδαία!», «Η αγάπη είναι το πιο όμορφο που μπορεί να συμβεί στους ανθρώπους», «Τη σκέψη την ορθή /και το σοφό θεώρημα/ανάποδα γυρίζω./ Με το ονειροπόλημα/καινούριο κόσμο κτίζω» κ.ά.

Αν και ο θίασος «Κύτταρο» έχει παρουσιάσει στο παρελθόν αξιόλογες παραστάσεις, αν και η μετάφραση του έργου από τον Σπύρου Βενιέρη έχει να παρουσιάσει θετικά στοιχεία γλωσσικής και εκφραστικής προσαρμογής, εντούτοις στην παράσταση παρουσιάζονται κάποιες ελλείψεις στην υποκριτική ικανότητα των ηθοποιών (στην ορθοφωνία και στην κινησιολογία), αν και φαίνεται ότι προσπάθησαν, και κάποια σκηνοθετική αδυναμία, κατά σημεία. Με περισσότερη φαντασία, επινοητικότητα και πιο σκληρή δουλειά, τα αποτελέσματα θα ήταν σαφώς πιο ικανοποιητικά. Η μαγνητοφωνημένη μουσική στερεί τους θεατές από τη μαγεία και την αισθαντικότητα του ζωντανού τραγουδιού, με μουσική καραόκε.

Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Θανάσης Θεολόγης, τη μουσική ο Γιούρι Στούπελ, τη σκηνογραφία ο Κάρολος Ρεμούσης (τα σκηνικά βρίσκονται ικανοποιητικά στην ατμόσφαιρα του παραμυθιού), την ενδυματολογία η Σύλια Δεμίρη (τα κοστούμια αρκετά παραμυθιακά και πιστά στην παράδοση), τη χορογραφία η Δώρα Σωτήρχου.

Παίζουν οι ηθοποιοί: Ανατολή Αθανασιάδου, Φάνια Βαλάση, Αντώνης Ζιώγας, Νίκος Λημνιός, Θανάσης Μπριάνας, Ορφέας Παπαδόπουλος, Στέλιος Πετράκης, Χριστίνα Πομόνη, Χαρούλα Σμύρου, Τζούλη Τσόλκα. Γίνεται φανερό, και ελπίζω κατανοητό, ότι οι καλλιτεχνικές απαιτήσεις στο θέατρο για παιδιά είναι περισσότερες από αυτές των τηλεοπτικών εκπομπών, διαφορετικής τεχνικής και ύφους. [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Πέμπτη 1 Γενάρη 2009]