Ο «Πρίγκιπας» αγκαζέ με τον Prince

  • Μια πρωτότυπη, νεανική, ευφάνταστη ομοζυγία ενός μύθου κι ενός «μύθου»
  • Του Γιαννη Bαρβερη, Η Καθημερινή, 01/11/2009
  • Οσκαρ Ουαϊλντ, Ο ευτυχισμένος πρίγκιπας, σκην.: Γρηγόρης Χατζάκης. Θέατρο: Αίθριο Μουσείου Μπενάκη

Το 1997 είχα μεταφράσει για τις εκδόσεις «Υψιλον» το «Ο ευτυχισμένος πρίγκιπας και άλλες ιστορίες» (1888) του μυθικού Οσκαρ Ουάιλντ (1854-1900), για τον οποίο ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, ερωτηθείς σχετικώς, είχε ανενδοίαστα πει πως μετά θάνατον τον μόνο άνθρωπο που θα ’θελε να συναντήσει ήταν ο μέγας αυτός κυνικός.

Ξανακοιτάζω τώρα εκείνες τις μεταφράσεις (που εκτός απ’ τον «Πρίγκιπα» περιέχουν και τα παραμύθια «Το αηδόνι και το τριαντάφυλλο», «Ο εγωιστής γίγαντας», «Ο αφοσιωμένος φίλος» και «Η τρομερή ρουκέτα») και βλέπω πως, στο βωμό της ευχερούς κατανόησης απ’ τα παιδιά, είχα μάλλον θυσιάσει μέρος της ποιητικής τους αξίας, η οποία σαγηνεύει και τους ενήλικες. Πρόκειται, θα ’λεγα, περισσότερο για ποιήματα σε πρόζα, τα οποία παρότι εγράφησαν για τα δύο παιδιά του από την Κωνστάνς Λόυντ όταν ο Ουάιλντ ήταν ακόμα νέος, αποκαλύπτουν εν σπέρματι τα κύρια μελλοντικά του μοτίβα, τη σκληρή σάτιρα, την αποφθεγματικότητα, τη διεισδυτική ειρωνεία, τον ακραίο αισθητισμό του κινήματος «Η τέχνη για την τέχνη» (πνευματική συντροφιά που πρώτος αυτός δημιούργησε), την άψογη ποιητική γλώσσα αλλά και την απαισιόδοξη διάθεση, συνταιριασμένες με τα θέματα της άσκοπης θυσίας και της αχαριστίας.

  • Τρυφερή ιστορία

Η τρυφερή όσο και θλιβερή ιστορία του «Ευτυχισμένου Πρίγκιπα»: το χρυσό του άγαλμα το ερωτεύεται ένα χελιδόνι που, αντί να αποδημήσει στη θερμή Αίγυπτο, καθυστερεί γιατί σταδιακά ξεκολλά απ’ τον καλόψυχο και φιλάνθρωπο Πρίγκιπα το ρουμπίνι του σπαθιού του, τα ζαφειρένια μάτια του και τα φύλλα χρυσού απ’ το σώμα του για να βοηθήσει, όπως ο Πρίγκιπας το ζήτησε, όλους τους φτωχούς της πόλης. Τελικά, το χελιδόνι πεθαίνει από το κρύο και το άγαλμα, έχοντας πια χάσει τη λάμψη του, παίρνει τον δρόμο του κλίβανου με απόφαση του δημάρχου. Οταν ο Θεός ζήτησε από έναν άγγελό του τα δύο πολυτιμότερα πράγματα της πόλης, εκείνος του έφερε μέσ’ απ’ τα σκουπίδια, το νεκρό πουλί και τη σπασμένη αλλά άλιωτη μολυβένια καρδιά του Πρίγκιπα.

Είναι στ’ αλήθεια πολύσημο, γεμάτο συμβολισμούς και ηθικά διδάγματα το λαμπρό αυτό παραμύθι, χωρίς να του λείπουν ευφυείς λεπτομέρειες αλλά και εξωτικές περιγραφές.

  • Διασκευή

Ανάλογα βήματα αλλά με κάθε νομιμότητα επικαιροποιημένα ακολουθεί η διασκευή της ομάδας υπό τον ευφάνταστο νέο «ηλεκτρονικό» μουσικό Χρ. Θεοδώρου. Τη διασκευή και το λιμπρέτο που συνιστά άλλωστε το αξιολογότερο μέρος αυτής της εργασίας, το υπογράφει ο Χρ. Κανελλόπουλος: οικονομία λόγου, έξυπνες σύγχρονες σφήνες (χρηματιστήρια, πτωχεύσεις, καζίνο), ουσιαστικός σεβασμός στο ουαϊλδικό process, προσεγμένες ρίμες και φροντίδα για το λυρικό πρόσημο του όλου εγχειρήματος. Η πρωτότυπη ιδέα είναι ότι τον ρόλο του ουαϊλδικού «πρίγκιπα» παίρνει εδώ το οικουμενικό είδωλο της pop μουσικής Prince (γεν. 1958). Δεν ξέρω να σας πω πολλά γι’ αυτόν (ούτε λίγα). Ξέρω όμως πως η persona του υπήρξε εδώ ένας βατήρας για να αναπτύξει ένα πλήρες έργο σύγχρονου ήχου ο Χρ. Θεοδώρου. Εργο με αρκετές επιρροές, ενίοτε χατζιδακικές, αλλά με αξιοπαρατήρητη τη μελωδική ευλυγισία, έλκουσα την καταγωγή και από τη μαθητεία του Θεοδώρου στον πρύτανη Σταμάτη Κραουνάκη. Κατά τα άλλα, ο μύθος προχωρεί πιστά, με προεξάρχουσες, μεταξύ και άλλων καλλίφωνων νέων ηθοποιών, τις παρουσίες και τις φωνές των Βικ. Ταγκούλη (Prince) και Θαν. Χουλιαρά (χελιδόνι).

  • Ο χώρος της παράστασης

Αν ο χώρος της παράστασης δεν ήταν πονηρά παγιδευτικός όπως είναι το θεατρικά «απέραντο» αίθριο του Μουσείου Μπενάκη στην οδό Πειραιώς, ο νέος σκηνοθέτης Γρηγ. Χατζάκης θα είχε μεν χάσει κάτι απ’ τη φωτιστική άλλοτε φαντασμαγορία και άλλοτε υποβολή, θα είχε μπορέσει όμως να καταδείξει καθαρότερα τη σκέψη και τις επιμέρους εμπνεύσεις του. Ο γενναιόδωρος χώρος τραυμάτισε την παράστασή του με συνεχείς φυγόκεντρες δυνάμεις ως προς τη δράση και, αντίστοιχα, ως προς την προσήλωση του θεατή. Εξ άλλου, για τον ίδιο λόγο «χάθηκαν» τα μικρά συμβολικά αντικείμενα του σκηνικού (Δαν. Χατζάκη).

Και έτσι όμως, με τη λογική της απειρία, η εργασία αυτή είχε φρέσκο μάτι, γνήσιο λυρισμό και θεατρική σοβαρότητα από πολύ νέους ανθρώπους. Μακάρι να συνεχίσουν με την ίδια «τολμηρή περίσκεψη».

Advertisements