«Κόλαση» Societas Raffaello Sanzio Ελληνικό Φεστιβάλ

  • Μια «Κόλαση» γεμάτη ευγένεια

  • *«Κόλαση» Societas Raffaello Sanzio Ελληνικό Φεστιβάλ
  • Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 13 Ιουνίου 2009
  • Σαν έτοιμοι από καιρό υποδεχτήκαμε τον Ρομέο Καστελούτσι στην Αθήνα, με τον ενθουσιασμό εκείνων που νιώθουν ότι αποκτούν κάτι που τους οφείλεται.

Ο Καστελούτσι ανακαλύπτει στη δημιουργία τού Αντι Γουόρχολ το αιώνιο μέσα στο εφήμερο και του δίνει το ρόλο του δαντικού Βιργίλιου

Ο Καστελούτσι ανακαλύπτει στη δημιουργία τού Αντι Γουόρχολ το αιώνιο μέσα στο εφήμερο και του δίνει το ρόλο του δαντικού Βιργίλιου

Από τη δεκαετία του ’80 ο Ιταλός εικαστικός και σκηνοθέτης και οι συνεργάτες του καλλιεργούν ένα θέατρο που θα μπορούσε ίσως σε εμάς, τους γόνους της θέσης και άρσης του τραγικού, να λειτουργήσει με ανταποδοτικό τρόπο. Πρόκειται για ένα θέατρο κατ’ ουσίαν «παιδικό», συναισθησίας και ενόρασης, φιλοσοφίας και ποίησης. Θέατρο που κουβαλά τους γρίφους τής ύπαρξης κοιτώντας έκπληκτο το μεγάλο και μικρό σύμπαν του ανθρώπου. Που προσπαθεί να αισθανθεί και να μεταδώσει το αρχαίο ρίγος στις φλέβες της σύγχρονης πραγματικότητας.

Κι ωστόσο, δεν είναι θέατρο που ζητά να «δημιουργήσει» εμπειρίες. Μάλλον ζητά να ανακαλέσει απωθημένες και σκορπισμένες αναμνήσεις, να σπάσει μέσα μας την «παγωμένη θάλασσα» με την ενεργοποίηση εκείνου του λησμονημένου δέους και του θαύματος που είχε ο κόσμος πριν αποκτήσει τα μέσα όρια τού εγώ και τα έξω της γλώσσας. Αυτός ο ποιητής βρίσκει στη δαντική «Θεία Κωμωδία» την έμπνευση και το αίτιο της τέχνης του. Από το μεσαιωνικό κείμενο κρατά μόνο την αίσθηση της μοναχικής αποστολής, την εικόνα ενός ανθρώπου που επιχειρεί το ταξίδι προς τους νεκρούς και το φως από αγάπη και για την αγάπη.

Τον Καστελούτσι τον ενδιαφέρει η σχέση τής δημιουργίας του με τη χώρα που τη φιλοξενεί. Η «Θεία Κωμωδία» στην Πειραιώς πρέπει επομένως να θεωρηθεί σαν αναδημιουργία της παράστασης που παίχτηκε στους χώρους της Αβινιόν. Στην αποκαλυπτική κιόλας πρώτη σκηνή της «Κόλασης», ο Καστελούτσι, σαν ποιητής που στρέφεται ενάντια στον εαυτό του, αφήνεται να σπαραχτεί συμβολικά μπροστά μας (και ωστόσο, τόσο μόνος) από μολοσσούς. Τα φώτα έπειτα σβήνουν, και όταν ανάβουν στη σκηνή έχει μεταφερθεί μια φωτεινή κιβωτός: μέσα της παιδιά παίζουν με τα παιχνίδια τους, όταν το Κακό με τη μορφή ενός γιγάντιου μαύρου μπαλονιού γεμίζει απειλητικά τον κόσμο.

Στη σκηνή χύνεται το ποτάμι της ανθρώπινης ύλης. Φιγούρες μιας μελετημένης ενδυματολογικής πανδαισίας μεταφέρουν την ποικιλία και την αναγωγή της μάζας στην ιδέα του Ενός. Αυτός ο Ενας-οι πολλοί παρασύρονται από το ρεύμα του χρόνου, κτυπούν μάταια τον τοίχο της ύπαρξης, κολλούν το πρόσωπό τους στο τζάμι προσπαθώντας να δουν, αρνούνται να δουν, αγαπούν και δολοφονούν, μεγαλώνουν και γερνούν, ζουν και χάνονται, φεύγουν σαν τα πουλιά, αδυνατούν να φύγουν.

Ο Καστελούτσι χαρίζει τον ρόλο του δαντικού Βιργιλίου στον Αντι Γουόρχολ: ανακαλύπτει στη δημιουργία του τελευταίου το αιώνιο μέσα στο εφήμερο. Δεν λησμονεί ούτε τους δικούς του νεκρούς, τους ηθοποιούς που χάθηκαν. Οπως δεν παραλείπει και την επιβολή στο τέλος μιας υπερβατικής ομορφιάς: ένα ζωντανό άλογο στέκεται μπροστά στο άφωνο πλήθος: γοητεύει και τρομάζει με την πληρότητά του.

Είναι αλήθεια ότι το εικαστικό και βιωματικό θέατρο του Καστελούτσι λέει πάρα πολλά ή πολύ λίγα. Οπως το δει κανείς, είτε αγγίζει τον πυρήνα της ύπαρξης ή διαχέεται σε μεταφυσικές κοινοτοπίες. Ακόμα και τα εικαστικά του ευρήματα δεν έχουν πάντα την αμέριστη συμφωνία. Το εύρημα με το πυρπολημένο πιάνο αποτελεί για κάποιους εικόνα αμφίβολου γούστου. Και το αμπαλάρισμα του κοινού με το τεραστίων διαστάσεων πανί μοιάζει για κάποιους άλλους με πανάκριβη εξυπνάδα. Ομως η «Κόλασή» του είναι γεμάτη από συγχώρεση, από ανθρωπιά και ευγένεια. Και είναι λιγότερο σκοτεινή απ’ ό,τι περιμέναμε: σαν τη Νέκυια του ομηρικού Οδυσσέα, ένας κόσμος σκιών γνέφει προς τη ζωή. *

Advertisements