* «Βίοι Αγίων», Θέατρο Θησείον

  • Την αποκάλυψη δεν μπορείς να την υποκριθείς
  • ΚΡΙΤΙΚΗ
  • ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ
  • ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 21/03/2009

Η Θεοδώρα Τζήμου στην παράσταση του Μιχαήλ Μαρμαρινού

Η Θεοδώρα Τζήμου στην παράσταση του Μιχαήλ Μαρμαρινού

  • Από τη μακροσκοπική θεώρηση του ανθρώπινου επινοήματος του «Πεθαίνω σαν χώρα» και του «Στάλιν», στον μικρόκοσμο του ανθρώπινου βίου. Και από τα μεγάλα, τα πλατιά σχήματα των προηγούμενων αναζητήσεων του Μιχαήλ Μαρμαρινού, στις χαμηλόφωνες κουβέντες των γυναικών σε ένα καφενείο, στη φιγούρα ενός καφετζή που καθαρίζει πίσω από τον πάγκο, και στην κορούλα του, που διαβάζει τα μαθήματά της καθισμένη σε ένα καφάσι. Μια αναζήτηση που ακολουθεί τον Πεντζίκη και, όπως εκείνος, αναζητεί το θείο στο απρόοπτο, το λοξό και αυθεντικό.

  • Στο τέλος του δρόμου ο καλλιτέχνης τρώει βέβαια τα μούτρα του, μιλώντας άθεος αυτός για τα θεία. Η πιο αμφιλεγόμενη δουλειά του Μαρμαρινού, ίσως αυτή που πείθει λιγότερο: δεν είναι το ζήτημα της όψης, που παραμένει, όπως πάντα, δημιουργικά αποκλίνουσα: πρόκειται για την έλλειψη του βαθύτερου στοιχείου, που βγάζει τη γλώσσα του στον καλλιτέχνη. Πρόκειται για την αληθινή πίστη, για την αποκάλυψη της παρουσίας του Θεού στον εκτεινόμενο χρόνο και χώρο. Αν πιστεύεις, πιστεύεις. Αν όχι, την αποκάλυψη δεν μπορείς να τη μεταφέρεις ή να την αποδείξεις. Πολύ περισσότερο, δεν μπορείς να την υποκριθείς.
  • Μπορείς όμως να την υποδείξεις. Μαζί με το δέος σου για την άδολη παραδοχή του θαύματος και την απόφαση της θυσίας, για την υπέρβαση του πιστού πάνω από τα πράγματα και την εικόνα τους. Και μπορείς να παραδεχτείς το πόσο ζήλεψε αυτή την αφοσίωση το θέατρο, πόσο λάτρεψε την επιμονή στον κόσμο των θαυμάτων, στον κόσμο των ες αεί ζωντανών, στον κόσμο των αγίων.
  • Γι’ αυτό θέλω να επιδώσω στην αποτυχία αυτή τις τιμές που τις αξίζουν. Αν η αναζήτηση του Μαρμαρινού μένει μόνο στο ζήτημα του στιλ και της πόζας, τότε ας περάσει απαρατήρητη. Αν όμως αντηχεί την ενόρασή του ότι το θέατρο κτίζεται ακόμα με κέντρο ένα βωμό, τότε πρόκειται για αποτυχία που δεν μεταδίδεται εύκολα, ούτε και κρίνεται.
  • Γιατί αποδέχεται την αδυναμία και την εκθέτει. Και μέσω αυτής αντηχεί το θείο στην ανθρώπινη ατέλεια και στον εξανθρωπισμό του. Αντηχεί το ιερό τη στιγμή που μας διαπερνά. Τον μυστικό δείπνο στη συνάθροιση φίλων και το Ευαγγέλιο σε λόγια που κερδίζουν ή χάνουν τη σημασία τους με την ώρα. Και αντηχεί τον πόνο: όχι του αγίου, που μαρτύρησε κάποτε σύμφωνα με το Συναξάρι, αλλά τον πόνο του ηθοποιού, που αδυνατεί να καταλάβει το γιατί του μαρτυρίου και που αδυνατεί να συλλάβει το νόημά του.
  • Για αρχή, μια σπονδή που χύνεται προς το μέρος μας· έπειτα μια συζήτηση που δεν πολυακούγεται· ύστερα ένας παλιάτσος που φτύνει σάλια· στο τέλος, η γεύση του τρελοκομείου και η σπατάλη του χρόνου μας σε ένα σφουγγάρισμα. Ο Μαρμαρινός δεν μας έχει συνηθίσει σε μια τέτοια επίθεση: σαν το παιδί που γνωρίζει ότι δεν πρόκειται να φτάσει τα αληθινά αντικείμενα των γονιών του και ξεσπά από το κακό του στα παιχνίδια του.
  • Και ο Πεντζίκης; Χρειαζόμαστε τον άγιο παλιάτσο, λέει ο σκηνοθέτης, γιατί έχουμε έχουμε ανάγκη τα λόγια του. Μας θυμίζουν ότι κακώς πιστεύουμε πως αποκτιέται η αγιοσύνη μόνο με το σταυρό: και με το μαχαίρι αποκτιέται. Οι ηθοποιοί της παράστασης (Θεοδώρα Τζήμου, Μελίνα Αποστολίδου, Σμαρώ Γαϊτανίδου, Αλεξάνδρα Παυλίδου, Γιώργος Κριθάρας, Θοδωρής Πολυζώνης και η κόρη του Αλκυόνη) εξαπατημένοι ασκητές: επιλέγουν στον Σταυρό τον ληστή που λαθεύει στη σωτηρία του. *
Advertisements