«Κύκλωψ»

ΚύκλωψΑπό το πλήθος των σατυρικών δραμάτων, με τα οποία συμπλήρωναν οι τραγικοί ποιητές τις τριλογίες τους, το μόνο που σώθηκε ολόκληρο είναι ο «Κύκλωπας» του Ευριπίδη (παραμένει άγνωστο σε ποια ευριπίδεια τριλογία ανήκε). Αγνωστο γιατί και πώς σώθηκε μόνον αυτό. Πάντως, ο «Κύκλωπας» όχι μόνον καταδεικνύει τη θεματολογική «αφετηρία» του σατυρικού δράματος, που αφορούσε στην εξιστόρηση αστείων «παθών» του θεού του κρασιού και του θεάτρου, Διονύσου, αλλά και παραπέμπει στον Διόνυσο, καθώς στο μύθο του συμπρωταγωνιστούν οι τραγόμορφοι ακόλουθοί του, ο Σιληνός και οι γιοι του, οι Σάτυροι. Αντλώντας από τον Ομηρο, ο Ευριπίδης μεταγράφει το μύθο του μονόφθαλμου κύκλωπα Πολύφημου, που ζει σε μια σπηλιά στην Αίτνα. Ο Σιληνός και οι Σάτυροι, αναζητώντας τον αρπαγμένο από πειρατές Διόνυσο, ξεβράστηκαν εκεί και κατάντησαν βοσκοί – δούλοι του ακόρεστου για σάρκα ζώων και ανθρώπων Κύκλωπα. Επιστρέφοντας από την Τροία, φθάνουν στο νησί των κυκλώπων, ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του. Μόνο κρασί τους απομένει. Με αυτό ως αντάλλαγμα, ο Σιληνός τους προμηθεύει κρέας και τυρί. Καταφθάνει ο Κύκλωπας. Αιχμαλωτίζει τους νεοφερμένους και διατάσσει τον Σιληνό, που παριστάνει τον ξυλοδαρμένο από τους ξένους, να του ψήσει δύο αιχμαλώτους. Ο Κύκλωπας τρώγοντας κτηνωδώς ξεγελιέται και πίνει το χυμό του Διονύσου. Μεθά και τυφλώνεται από τον Οδυσσέα, που λεύτερος, με τους συντρόφους του και ξοπίσω τους Σατύρους, φεύγει από τη Σικελία… Σπανιότατα παιζόμενος ο «Κύκλωπας», ευτύχησε στο ανέβασμά του από το Εθνικό Θέατρο, χάρη στην εξαιρετικά εύστοχη ερμηνευτική «ανάγνωση» του Βασίλη Παπαβασιλείου, που με μια ευφυώς ευρηματική κειμενική παρέμβαση και μια κωμικά απολαυστική παράσταση «θεάτρου μέσα στο θέατρο», φέρνει το μύθο στο ανθρωποβόρο κοινωνικό παρόν. Ο Παπαβασιλείου, υπογράφοντας τη μετάφραση, αλλά και τη μερική διασκευή (διασκευή με συνεργάτη τον Σωτήρη Χαβιάρα), «μεταμφίεσε» τον Οδυσσέα σε έναν πανέξυπνο, κάπηλο, ανεμοδούρα και μπερμπάντη, με κουρέλια πειρατή αλά Τζόνι Ντεπ, πρώην παλαιοπώλη στο Μοναστηράκι, που η κρίση τού έκλεισε το μαγαζί, με συντρόφους επίσης φαληρισμένους μικρεμπόρους. Από το μαγαζί του, το μοναδικό πολύτιμο πράγμα που είχε και πήρε είναι το έργο «Κύκλωψ», το οποίο παίζει μαζί με τους συντρόφους του, «παρηγορώντας» το χάλι τους, αλλά και «τιμωρώντας» χλευαστικά κάθε αχαλίνωτα ανθρωποβόρο σημερινό «Κύκλωπα». Με λιτό σκηνικό (ζωγραφισμένα τελάρα) και πολύχρωμα κοστούμια της Μαρί – Νοέλ Σεμέ, με ποικίλων ρυθμών μουσική του Δημήτρη Καμαρωτού (εκτελείται από ηθοποιούς – οργανοπαίκτες), την κινησιολογία της ομάδας «Sinequanon» για το διττό Χορό (σάτυροι και σύντροφοι του Οδυσσέα), και τους φωτισμούς της Ελευθερίας Ντεκώ, η σκηνοθεσία, με το σαρκαστικό χιούμορ και ευρηματικά, υπονοηματικά παίγνια, επαλήθευσε τον ορισμό ότι το σατυρικό δράμα είναι μια «παίζουσα τραγωδία», ότι κωμωδία και τραγωδία είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Στυλοβάτες της σκηνοθεσίας στάθηκαν οι έξοχες ερμηνείες. Του Νίκου Χατζόπουλου, κωμικότατα μισοξεκούτη, μισοπονηρούλη, γεροφιλήδονου και κρασοπατέρα Σιληνού. Της «διαολεμένα» παιγνιώδους υποκριτικής του Νίκου Καραθάνου (Οδυσσέας). Του πηγαία κωμικού Δημήτρη Πιατά, ιδανικού για να συμβολοποιηθεί ο ρόλος του Κύκλωπα, αλλά και το ομόψυχο υποκριτικό κέφι των ηθοποιών του 17μελούς Χορού.
ΘΥΜΕΛΗ, Ριζοσπάστης, Κυριακή 18 Αυγούστου 2013

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: