(Α)POLLONIA του Κρίστοφ Βαρλικόφσκι- Φεστιβάλ Αθηνών

  • Ο παραλογισμός της λογικής

  • Της ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΜΑΤΖΙΡΗ
  • Ελευθεροτυπία, Σάββατο 9 Ιουλίου 2011

Η παράσταση θέτει πολύ σοβαρά, λογικά ερωτήματα, ταιριαστά σε εποχές οικονομικών και φιλοσοφικών αναθεωρήσεων, που, εκτός από κοινωνικά κεκτημένα, θέτουν υπό αμφισβήτηση ιστορικότητα, μύθους και βαθιά ριζωμένες ηθικές έννοιες, όπως δικαιοσύνη, αυταπάρνηση, πατριωτισμός.

Κλυταιμνήστρα και Αγαμέμνων σε ταγέρ και κοστούμια '50s μονολογούν  ή ηθικολογούν μέχρι ναυτίας

Κλυταιμνήστρα και Αγαμέμνων σε ταγέρ και κοστούμια ’50s μονολογούν ή ηθικολογούν μέχρι ναυτίας

Εχει νόημα η αυτοθυσία; Υπάρχουν ηρωικοί θάνατοι; Χρειάζονται; Τι σημαίνουν οι χιλιάδες ανδριάντες μαρτύρων ανά τον κόσμο, που επιμένουν να διατηρούν ζωντανή μια αμφιλεγόμενη ιδεολογία εθνικού ηρωισμού;

Τα δαιδαλώδες, πολύωρο ταξίδι του διάσημου Πολωνού μέσω του τεράστιου σφαγείου της ιστορίας της ανθρωπότητας δεν αφήνει τίποτε όρθιο. Από Αισχύλο και Ευριπίδη μέχρι τους μεταπολεμικούς Χάνα Κραλ, Τζόναθαν Λίτελ και Τζ. Μ. Κούτσι, το κολάζ κειμένων και τραγουδιών, με επίκεντρο τρεις εμβληματικές γυναίκες-θύματα, «συζητεί» ένα μόνο ερώτημα: Αξιζε τον κόπο; Στη θανάσιμη παρέλαση αρχαίων, σύγχρονων και φανταστικών χαρακτήρων, παίρνουν μέρος όχι μόνο άνθρωποι, αλλά θεοί και ήρωες, θύματα και δήμιοι, ηθοποιοί και κοινό.

Η ακουσίως θυσιασθείσα Ιφιγένεια για το καλό του πολέμου, η εθελούσια κάθοδος στον Αδη της Αλκηστης στο όνομα της αγάπης και η συνειδητή αυτοθυσία της Πολωνής Απολλώνιας, για την υπόκρυψη 26 Εβραιόπουλων από τα SS, επαναξιολογούνται ως πράξεις αμφίβολης λογικής και ηθικότητας, ενδεχομένως απόρροιες ματαιοδοξίας, ανοησίας ή κατάθλιψης. Η ανατροπή ανθρωπιστικών αρχών και συλλογικών αντιλήψεων σε φρενήρη πορεία.

Γινόμαστε μάρτυρες ενός κόσμου χωρίς δίκαιους και άδικους, θύματα και θύτες, χωρίς ενοχή, ευθύνη και, επιπλέον, τραγικά άγλωσσου. Οι λέξεις κρίνονται «άχρηστες» και εργαλεία χειραγώγησης, μολονότι σαρωτικός πρωταγωνιστής της βραδιάς είναι ο λόγος, μέσω συνεντεύξεων, ανακρίσεων, διαλέξεων, web chat, μαγνητοφωνημένων ομολογιών, talk show.

Στην τεράστια σκηνή που φωτίζεται κατακόκκινη κάθε φορά που ανάβουν τα αίματα, κανείς δεν ακούει κανέναν. Αδμητος, Κλυταιμνήστρα, Αγαμέμνων, Ορέστης, Απόλλων, σε ταγέρ και κοστούμια ’50s ή τσίτσιδοι, μονολογούν ή ηθικολογούν μέχρι ναυτίας. Μικρόφωνα βουίζουν εκδίκηση, κατηγορίες, απολογίες, που κλιμακώνονται σε ανεξέλεγκτη οργή με τσιρίδες και κλάματα. Το μήνυμα είναι: Μη φαντάζεσαι, θεατή, πως εσύ θα ενεργούσες πολύ διαφορετικά.

Διάφανα, μετακινούμενα κοντέινερ εγκιβωτίζουν σε ανοιχτή θέα οικογενειακές και θεϊκές διαμάχες, με αποδέκτη το κοινό. Στην οθόνη «τρέχουν» βιντεοπροβολές της ζωντανής δράσης, ενώ κοντινά πλάνα εστιάζουν ειρωνικά σε κροκοδείλιους θρήνους, προσωπικά ινσταντανέ, ενδυματολογικές λεπτομέρειες. Στο σαλόνι μια κομψή Κλυταιμνήστρα αποχωρίζεται βιαίως την κόρη της σε ήχους μελοδραματικού ταγκό. Ενας γελοίος Ορέστης κόβει κλαψουρίζοντας την καρωτίδα της μάνας του με κόκκινο κραγιόν, βγάζοντας αργά την κοριτσίστικη περούκα του (;). Συνοδεία του ελληνικού Εθνικού Υμνου, ο περίφημος στρατηλάτης ψελλίζει σε ένα ελαττωματικό μικρόφωνο κάτι σαν απολογία πολέμου, καταλήγοντας αποκαμωμένος πως «θα προτιμούσε να ήταν γυναίκα».

Το μαραθώνιο σλάλομ ανάμεσα σε ελληνική αρχαιότητα, πολωνικό Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και παρόν, υβρίδιο τραγωδίας, μιούζικαλ και ποπ θέατρο, ξεχειλίζει κηρύγματα, παρ’ ότι το μότο της παράστασης είναι το ανέφικτο ηθικών εκτιμήσεων. Ξεχειλίζει ιδέες, που πνίγουν η μία την άλλη ή φτύνονται αδιάντροπα στο κοινό, έτσι που να θέλουμε να τις προσπεράσουμε. Για τον υπόλοιπο εκνευρισμό φροντίζει η ακατάσχετη μουσική υπόκρουση μιας 4μελούς ροκ μπάντας, με πολλή μακάρια και δυσνόητη Ρενάτε Τζετ.

Θα θυμάμαι την «Απολλώνια» λιγότερο για την τολμηρή και ίσως χρήσιμη πολεμική της ενάντια στο αυτονόητο. Λιγότερο για τη φρέσκια, αναβλύζουσα φαντασία που ανασαίνει στο βάθος και περισσότερο για την ασφυκτική αμετροέπεια ενός ιδιοφυούς σκηνοθέτη σε παραλήρημα στοχασμών, θολό και ασυνάρτητο, όπως είναι τα παραληρήματα. Το πραγματικά δυνατό χαρτί της βραδιάς υπήρξαν οι 18 σπουδαίοι ηθοποιοί. Ενας θρίαμβος σωματικότητας, πειθαρχίας, πηγαίας ενέργειας. Ομως λιγότερα θα ήταν περισσότερα. *

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: