«Συρανό ντε Μπερζεράκ» του Εντμόν Ροστάν στο Εθνικό Θέατρο

  • Τρέλες με κουβέρτες

  • «Συρανό ντε Μπερζεράκ» του Εντμόν Ροστάν στο Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου

  • ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 16 Ιανουαρίου 2011

Ο ρομαντισμός είναι αρρώστια, ο κλασικισμός είναι υγεία, είχε δηλώσει ο Γκαίτε στα ύστερα χρόνια της ζωής του. Κοιτάζοντας τον Συρανό ντε Μπερζεράκ, έναν από τους δημοφιλέστερους ρομαντικούς ήρωες του θεάτρου, θα μπορούσε εύκολα να υποθέσει κανείς πως ο κορυφαίος γερμανός ποιητής είχε δίκιο. Παρορμητικός, σαρωτικός σαν ταύρος σε υαλοπωλείο, θρασύς, ανεξέλεγκτος και το χειρότερο, με τεράστια μύτη, παραμορφωμένος, ένα freak που κανένας δεν μπορεί να αντικρίσει χωρίς να σοκαριστεί ή να βάλει τα γέλια, ο Συρανό ζει και υποφέρει από τον αρρωστημένο έρωτά του που δεν τολμά να τον φανερώσει σε κανέναν.

Το να διαβάσει όμως κανείς έτσι τον Συρανό θα σήμαινε να υποπέσει στο ίδιο σφάλμα με την πολυαγαπημένη του Ρωξάνη. Θα σήμαινε να σταθεί προσκολλημένος στη μνημειακών διαστάσεων μύτη του που ανυψώνεται στο κέντρο του προσώπου του και να τον καταδικάσει σε ερωτική απομόνωση. Θα σήμαινε να μη δει την ουσία του, όπως η Ρωξάνη, που επιλέγει την ομορφιά του Κριστιάν παραβλέποντας τη φλόγα του Συρανό. Θα σήμαινε να μην ακούσει τον λόγο του, αυτόν τον γεμάτο πάθος για ζωή, χειμαρρώδη ποιητικό λόγο που αναβλύζει αβίαστα από μέσα του γοητεύοντας ακόμη και τον πιο μισητό εχθρό του.

Ποιητής αλλά και θεατρίνος ο Συρανό. Μοναδικός στην τέχνη της υποκριτικής, την οποία εξασκεί από την πρώτη σκηνή (κλέβοντας με το έτσι θέλω την παράσταση από τον ατάλαντο Μονφλερύ) ως την τελευταία: όταν τελικά βγάζει τη μάσκα και φανερώνει στη Ρωξάνη το ερωτοχτυπημένο πρόσωπό του σε όλο το μεγαλείο του.

«Εγραψα τον Συρανό με ευχαρίστηση και αγάπη και επίσης- το παραδέχομαι- με την ιδέα να εναντιωθώ στις τάσεις εκείνης της εποχής. Τάσεις που, για να είμαι ειλικρινής, με εξόργιζαν και με απωθούσαν» δήλωνε ο Εντμόν Ροστάν το 1913, δεκαέξι χρονιά μετά την πρεμιέρα του σημαντικότερου έργου του στο Παρίσι. Τι είναι αυτό που του προκαλούσε τόσο αρνητικά συναισθήματα; Ο Εμίλ Ζολά, σύγχρονος του Ροστάν, εξηγεί πώς αισθάνονταν στα τέλη του 19ου αιώνα: «Η μοντέρνα κοινωνία βασανίζεται διαρκώς από μια νευρική οξυθυμία. Είμαστε κουρασμένοι και αρρωστημένοι από την πρόοδο, τη βιομηχανία και την επιστήμη».

Μέσα σε αυτή την κοινωνία των γραφομηχανών, των τηλεφώνων και των ασανσέρ, όπου οι άνθρωποι ασφυκτιούν από την ταχύτητα των αλλαγών, ο Ροστάν ξαναγυρίζει στις ημέρες των ρομαντικών ποιητών, των ερωτικών επιστολών και των γενναίων πατριωτών. Ανασταίνει τον Συρανό ντε Μπερζεράκ- έναν ξεχασμένο συγγραφέα του 17ου αιώνα, μια αντισυμβατική, προκλητική φυσιογνωμία, που έγραψε μερικά από τα πρώτα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας- και καλεί το θεατρόφιλο κοινό σε παραμυθένια απόδραση. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι επιζητεί την αδιαπραγμάτευτη επιστροφή στο παρελθόν: το έργο διαφεύγει τον κίνδυνο της γλυκερής νοσταλγίας χάρη στη διάθεση του συγγραφέα για παιχνίδι και παρωδία. Μια «ηρωική κωμωδία» χαρακτήρισε το έργο ο δημιουργός του και πράγματι στο πρόσωπο του Συρανό συναντιούνται και μονοιάζουν αντίθετες δυνάμεις: η αυτοθυσία, η σοβαρότητα, το πάθος του πιστού αγωνιστή μαζί με το σπινθηροβόλο και ελεύθερο πνεύμα του ασυμβίβαστου ποιητή.

Ο σκηνοθέτης Νίκος Καραθάνος κατάφερε με επιτυχία να αναδείξει τις δύο αυτές ζωτικές διαστάσεις του έργου. Ο ίδιος ενσαρκώνει με θαυμαστή αφοσίωση τον πρωταγωνιστικό ρόλο: το δόσιμό του είναι τόσο έντονο που δεν μπορεί να μη σε συγκινήσει, η φωνή του που γεμίζει ρωγμές κάθε φορά που αφήνει το συναίσθημα να ποτίσει τον λόγο του.

Αν ο Καραθάνος εκπροσωπεί τη «σοβαρή», την πιο ρομαντική πλευρά του έργου, ο Αγγελος Παπαδημητρίου εκφράζει το αντίπαλον δέος, όχι τόσο επειδή κρατάει τον ρόλο του «κακού» Δούκα ντε Γκις, όσο επειδή εμπλουτίζει την παράσταση με όλο το αναρχικό, εκλεπτυσμένα ντανταϊστικό πνεύμα που φέρει ως καλλιτέχνης και ηθοποιός. Ευφυής η απόφαση του σκηνοθέτη να επιλέξει την εκκεντρική αποστασιοποίηση, το απ΄ αλλού φερμένο του Παπαδημητρίου. Το οποίο ενισχύεται ακόμη περισσότερο με τη συνδρομή του Κοσμά Φοντούκη ως Ραγκενό: αυτός ο μικροκαμωμένος ζαχαροπλάστης-γκέισα που γεννήθηκε για να ευφραίνει τον κόσμο με την παρουσία και τα γλυκίσματά του βρίσκει στη φυσιογνωμία του Φοντούκη την πιο έξοχη μορφή του. Από τα μεγαλύτερα προτερήματα της παράστασης ο χορός των νεαρών αγοριών-Γασκόνων που χορεύουν αμέριμνα, κάνουν τρέλες με γούνες, τυλίγονται με φλοράλ κουβέρτες και κυλιούνται στα στρώματα προσφέροντας γενναιόδωρα νότες δροσιάς και ελαφρότητας. Την ίδια επίδραση έχουν και τα ποικίλα ευρήματα που κοσμούν το εγχείρημα, οι φακοί-πυγολαμπίδες, τα fortune-cookies, τα μανταρίνια κ.ο.κ., όλα χαριτωμένα κι ανεπιτήδευτα.

Μοναδικό ενοχλητικό εύρημα, η μαμά Μπερζεράκη οποία θυμίζει την κυρία Τεπενδρή στο πιο φτωχοντυμένο-, μια περιττή επινόηση του σκηνοθέτη που τη βάζει στο τέλος να αγκαλιάσει τον Συρανό και να του πει «έλα πάμε». Οσο για την εμφανή αμηχανία που διακρίνει μερικά περάσματα μεταξύ σκηνών ή μερικές εξόδους ηθοποιών, αυτή νομίζω μπορεί να αντιμετωπισθεί με την τριβή.

Υποτονικός και αδιάφορος ο Χρήστος Λούλης στον ρόλο του Κριστιάν απογοητεύει πλήρως. Η Λένα Κιτσοπούλου, τέλος, διαγράφεται υπερβολικά γήινη για τον ρόλο της Ρωξάνης-«φίνας πορσελάνης». Καταβάλλει φιλότιμες προσπάθειες αλλά αδυνατεί να εμπνεύσει με τις «μεγάλες» κινήσεις της, το συνεχές άπλωμα των χεριών της, τη «χύμα» προσέγγισή της. Ισως χρειάζεται μια διαφορετική αντιμετώπιση εκ μέρους του σκηνοθέτη ως προς αυτούς τους δύο ρόλους-κλειδιά που μοιάζουν παραμελημένοι. Και είναι κρίμα γιατί κατά τα άλλα η παράσταση αποδεικνύεται πραγματικά απολαυστική.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=68&artId=378384&dt=16/01/2011#ixzz1BBf4ox2J

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: