Ο πόνος του ανθρώπου και των πραγμάτων: «Χρυσός Δράκος» και «Δακρυγόνα»

  • Έργα όπως αυτό του σύγχρονου Γερμανού κοσμοπολίτη συγγραφέα Ρόλαντ Σίμελπφένιχ, με τον τίτλο «Χρυσός Δράκος», που επιχειρούν να μας μιλήσουν για την αποξένωση στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, αφηγούμενα ιστορίες με ξένους, θα κινδύνευαν να πέσουν στο αμάρτημα της ταυτολογίας. Το έργο του Σίμελπφένιχ αποφεύγει αυτόν τον κίνδυνο χρησιμοποιώντας αντίστροφα την μπρεχτική αποξένωση. Ο Μπρεχτ υιοθετούσε ξένους, μακρινούς κινέζικους άλλους μύθους προκειμένου να σχολιάσει το εδώ και τώρα. Ο σύγχρονος συμπατριώτης του, μιλώντας για τα δεινά των ξένων, Ασιατών ή Αφρικανών, στην καρδιά της Ευρώπης, τη σύγχρονη Γερμανία, επιλέγει το εργαλείο της ομοιοπαθητικής: το ίδιο το τραύμα τού υπάρχειν μέσα σε έναν κόσμο ανοίκειο γίνεται στα χέρια του ένα αποτελεσματικό θεραπευτικό μέσο. Αποξενώνει μεθοδικά τα κείμενά του από κάθε ίχνος εξωτισμού για να αποφύγει μια επιφανειακή, ρηχή, συναισθηματική ταύτιση του κοινού με τους ήρωές του. Στον «Χρυσό Δράκο», μέσα από ένα έργο σκληρό, σχεδόν ωμό, φτιαγμένο ώστε να αντέχει τον πόνο της διείσδυσης του νυστεριού στη σάρκα, οργανώνει σε απροσδιόριστο βάθος χρόνου και σε ένα μη-τόπο την απρόσμενη συνάντηση του θεατή με το ανοίκειο.

«Χρυσός Δράκος» και «Δακρυγόνα» – δύο παραστάσεις

  • Το έργο είναι ένα δηλητηριώδες σχόλιο πάνω στο θεμελιώδες πρόταγμα του διαφωτισμού της Δύσης: «όταν οι άνθρωποι καταλάβουν το αληθινό συμφέρον τους και όταν εκπαιδευτούν στη σωστή χρήση της μοναξιάς τους, τότε θα συμφιλιωθούν με το θνητό της ύπαρξής τους… Αμέσως τότε η βία θα απαλειφθεί απ’ τον κόσμο και θα αγαπήσουν ο ένας τον άλλον…». Ένας παραφρασμένος Ντοστογιέφσκι, του «Υπόγειου» και των «Αδελφών Καραμαζώφ», παίρνει εδώ, σαρκάζοντας, τη θέση του συγγραφέα.
  • Η σκηνοθεσία της Κατερίνας Ευαγγελάτου στο «Εθνικό Θέατρο», στη χρηστική μετάφραση της Ρούσας Δάλλα, έχει συλλάβει σωστά τη διπλή φύση του έργου δίνοντάς το σε δύο παράλληλα επικοινωνούντα επίπεδα. Επιλέγει μια παραπλανητικά νατουραλιστική επιφάνεια που υποδύεται πειστικά τα έγκατα ενός κινέζικου εστιατορίου ως τοπίο της σύγχρονης φυσικής και ψυχικής ερημίας. Το αποξενώνει από κάθε ίχνος «εξωτισμού» και από κάθε εύκολη συμπάθεια προς τους πάσχοντες ήρωες. Για να αναβλύσει ο βαθύς, ριζικός, υπόγειος υπαρξιακός πόνος του ανθρώπου και των πραγμάτων, όπως θα έλεγε ξανά σήμερα πάλι ο Καρυωτάκης.
  • Με τις τρομερές σιωπές τις παύσεις, τα κενά της, με τα «ψυχρά» της χρώματα και με τα «μεμηχανημένα παίγνια» – σώματα των ηθοποιών της, η σκηνοθεσία κερδίζει το στοίχημα και ανεβάζει από το σκότος του «άλλου» σκιές καμόντων. Η Φιλαρέτη Κομνηνού εδώ διασχίζει ως υπνοβατούσα «Λαίδη αντι-Μάκβεθ» τα τοπία ενός ύπνου χωρίς όνειρα. Ο Νικόλας Αγγελής λάμνει «Παρά Δήμον Ονείρων». Ο Νίκος Χατζόπουλος, με το ιδιότυπο αναγνωρίσιμο υποκριτικό στίγμα-σφραγίδα του, αποτυπώνει τα τοπία μιας «νέκυιας». Ο Δημήτρης Παπανικολάου στηρίζει το άρρητο. Στον κεντρικό ρόλο η απέριττη Εύη Σαουλίδου ενσαρκώνει με αφοπλιστική ταυτοπάθεια το αθώο θύμα μιας προαποφασισμένης θυσίας.
  • Το ουδέτερο σκηνικό υπηρετεί την αφαίρεση, τα περιπαικτικά κοστούμια λειτουργούν ως νόμιμη κωμική παρέκκλιση (Αλεξάνδρα Μπουσουλέγκα, Ράνια Υφαντίδου). Οι φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη στοχεύουν την ουσία και οι μουσικές του Γασπαράτου καίριες.
  • Στη Β’ σκηνή του «Θεάτρου της οδού Κεφαλληνίας» παίζεται το εξαιρετικά ενδιαφέρον καινούργιο έργο του ταλαντούχου Αλέξη Σταμάτη με τίτλο «Δακρυγόνα». Πρόκειται για ένα έργο – σκηνικό δοκίμιο, που ολοκληρώθηκε εν πορεία στις πρόβες, με τη συνεργασία του σκηνοθέτη Άρη Τρουπάκη, όπως το πρόγραμμα μάς πληροφορεί, επικεντρωμένο στις ανθρώπινες σχέσεις, που επίσης ανατέμνει διεισδυτικά το τοπίο της σύγχρονης ψυχικής ερημίας. Είναι ίσως, νομίζω, η πρώτη φορά που ανατέμνεται θεατρικά, με παρρησία και τόλμη, η «πίσω όψη» των θριαμβικών ετήσιων πανηγυρισμών μας με αφορμή την εξέγερση του Πολυτεχνείου και με όσα καλά ή κακά ακολούθησαν. Μια πάλη ανάμεσα σε δύο μοναχικές, απελπισμένες ανθρώπινες ψυχές, ένα ψυχολογικό ερωτικό θρίλερ και συγχρόνως ένα έργο πολιτικό. Ο άμεσος λόγος του συγγραφέα κόβει σαν το νυστέρι βαθιά, ζητώντας τις αιτίες που «φεύγουμε όλοι τόσο νέοι, σχεδόν παιδιά», όπως θα έλεγε πάλι σήμερα, ξανά, ο προφητικός Καρυωτάκης. Οι «νωπογραφίες» των ηρώων σχεδιάζονται αδρά, με φόντο την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου για τον ώριμο άνδρα, την αναζήτηση της χαμένης ταυτότητας για το νέο κορίτσι. Μένω ωστόσο με την εντύπωση ότι η σχέση του «Μάνου» με τη νεκρή, αυτοκτόνο γυναίκα του μένει περισσότερο στη σκιά, ενώ θα έπρεπε ίσως να φωτιστεί περισσότερο. Εδώ δεν αρκεί το φάντασμα του Οιδίποδα για να λύσει το αίνιγμα.
  • Η παράσταση, σκηνοθετημένη από τον Άρη Τρουπάκη, έχει έξοχους ρυθμούς – ηλεκτροσόκ που κόβουν την ανάσα και, κυριολεκτικά, «κάνει ένα σώμα» με το έργο. Με δύο θαυμάσιους ισοδύναμους πρωταγωνιστές, τον Νίκο Αρβανίτη και τη Δανάη Παπουτσή, που «τα δίνουν όλα». Σκηνικά, κοστούμια και φωτισμοί του Θοδωρή Χρυσικού, άψογα.
  • Πολενάκης Λέανδρος
  • Η ΑΥΓΗ: 05/12/2010
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: