*****«Τα ορφανά» στο Θέατρο του Νέου Κόσμου

  • Η γυμνή αλήθεια της ξενοφοβίας

  • *****«Τα ορφανά» στο Θέατρο του Νέου Κόσμου
  • Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 27 Νοεμβρίου 2010

Τυπικό, τυπικότατο δείγμα ρεαλισμού. Πρώτα ο κλειστός, «εργαστηριακός» χώρος εξέτασης του κοινωνικού δείγματος. Εντός του δύο τυπικοί, «καθαροί» αστοί, που τρώνε αμίλητοι το γεύμα τους.

Και εκτός του, κάποιος τρίτος «καταλύτης», που εισβάλλει αιματοβαμμένος στο διαμέρισμα για να ανατρέψει με την τρικυμία της πόλης την ανακωχή των ενοίκων της. Από εκεί και πέρα το πράγμα ακολουθεί την τσουλήθρα του ρεαλισμού προς καταστάσεις ολοένα και μεγαλύτερης εντροπίας. Αν και στην περίπτωση του βραβευμένου έργου του Ντένις Κέλι, η τσουλήθρα από κάποια στιγμή και μετά γίνεται ελεύθερη πτώση στο κενό.

Αν είναι επίκαιρο το έργο· φοβάμαι πως είναι κάτι περισσότερο. Μοιάζει με ακροστιχίδα που ολοκληρώνεται με τη δική μας θλιβερή πραγματικότητα. Το παιχνίδι θα μπορούσε να λέγεται «Συμπληρώστε τα κενά». Συμπληρώνουμε με μια γειτονιά της Αθήνας γεμάτη κλειστά διαμερίσματα, σκοτεινούς δρόμους, με τη βία και με τον μύθο της βίας να υποκαθιστούν την αστική πραγματικότητα. Σκεφτείτε το ίδιο έργο είκοσι χρόνια πριν. Πόσα από τα κενά θα μπορούσαμε να συμπληρώσουμε τότε;

Οι μεγάλοι ρεαλιστές, παρά τα όσα κατά καιρούς τους καταμαρτύρησαν, ποτέ δεν θέλησαν να περιγράψουν την πραγματικότητα. Στόχος τους ήταν πάντα να την αποκαλύψουν. Και ο Κέλι ακολουθεί το ίδιο εκείνο κόλπο των αλλεπάλληλων σκεπασμάτων, που σηκώνονται το ένα μετά το άλλο μέχρι την αποκάλυψη της γυμνής αλήθειας. Η παρατήρηση που υπάρχει από κάτω είναι εξαιρετικά κρίσιμη. Η ξενοφοβία δεν είναι σύνδρομο του εγώ, αλλά του εμείς. Ξεκινάει από τη φοβική προσκόλληση στην αγέλη και ακολουθεί την ρητορική του οικογενειακού, εθιμικού δίκαιου.

Είναι ο ρυθμός του έργου η μέγκενη που δεν σε αφήνει να πάρεις ανάσα για μία ολόκληρη ώρα. Ξεπερνάμε για χάρη του την ενοχλητική διείσδυση του τυχαίου (με τη μορφή ενός κουδουνίσματος κινητού στην «πιο ακατάλληλη ώρα») στην ανέλιξη της δράσης. Και παραβλέπουμε ορισμένα ζητήματα: όπως ότι θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να δεχθούμε ένα μορφωμένο αστό να φέρεται με τόση βαναυσότητα σε ένα δεμένο θύμα. Ή να δεχθούμε χωρίς ερωτήσεις την περιγραφή εκ μέρους του Κέλι μιας τάξης χωρίς σαφή συνείδηση, με πολλά απωθημένα και ακόμα περισσότερα σύνδρομα.

  • Αχίλλειος πτέρνα του ρεαλισμού

Επειτα, και αφού έχουμε ξαναβρεί την ανάσα μας, θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι η προσωπικότητα του κατ’ εξοχήν φορέα της βίας, του Λίαμ, ανήκει στην αχίλλειο πτέρνα του ρεαλισμού: στη λεγόμενη «κλινική περίπτωση». Δύσκολα μπορούμε να βγάλουμε συμπεράσματα από τον μάλλον ψυχωτικό τύπο του. Ανοίγει άλλωστε σε αυτόν μια περίφημη δίοδος διαφυγής για τον καθένα: στο τέλος τέλος το έργο αφορά μια πολύ «ειδική περίπτωση» παιδιών, μεγαλωμένων σε «ιδιαίτερες συνθήκες»…

Η επιτυχία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου είναι δεδομένη και από ό,τι φαίνεται, και μετά το «Σφαγείο», ως σκηνοθέτης αριστεύει σε έργα σύγχρονα με πολιτικές και κοινωνικές αιχμές. Στηριγμένος στην κλινική εντέλεια του σκηνικού χώρου της Μαργαρίτας Χατζηιωάννου, αλλά και στη σπουδαία μεταφραστική απόπειρα της Κοραλλίας Σωτηριάδου (μια συλλογή φωνημάτων ο λόγος της), άφησε τη βία εκτός του οίκου και έβαλε τη βοή του εγκλήματος εντός του. Εστησε το έργο με τη φροντίδα, την επιμέλεια και την επιφανειακή ψυχρότητα του ανατομείου.

Οσο για τις ερμηνείες το έχουμε ξαναπεί. Ο ρεαλισμός στηρίζει ερμηνείες που προβάλλουν τους ηθοποιούς, αν μη τι άλλο, γιατί αυτές μπορούν να εκτιμηθούν από τον καθένα. Στην περίπτωση, όμως, των τριών νέων ηθοποιών του Νέου Κόσμου μιλούμε για ύψη που κολακεύουν όχι μόνο την ίδια την παράσταση αλλά και το θέατρό μας. Γιατί προσφέρουν μια εμπέδωση των προσώπων υπέρτερη κάθε αναλυτικής ερμηνείας τους.

Η Ελεν της Μαρίας Κίτσου είναι μια δημαγωγός δωματίου, βαλμένη στην κόψη της προσωπικής της στενωπού. Η ψυχολογική πίεση που ασκεί στον σύζυγό της αποτελεί το έρεισμα της σωματικής βίας που ασκεί ο αδελφός της. Βρήκα θαυμάσια αινιγματικό τον Ντάνι του Μιχάλη Οικονόμου. Τι αληθινά κινεί τον χαρακτήρα του; Κάποιες αστικές αρχές ή, ίσως, η συμπιεσμένη οργή του; Ο Λίαμ του Ομηρου Πουλάκη αποτελεί περίπτωση εγκληματία, που γυρνά στους δρόμους της πόλης προστατευμένος από τον εκφυλισμό της συλλογικότητας, την ασυλία της «οικογένειας». Μια πληγή που απλώνει κάτω από τα ρούχα. *

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: