Ονόματα και αριθμοί

  • Πολενάκης Λέανδρος
  • Η ΑΥΓΗ: 17/10/2010

Ο Θεός είναι Αλβανός / που ‘πεσε απ’ τη σκαλωσιά. / Μισόγυμνη Βουλγάρα / κάτω απ’ το Δωρίς / υπτία / μες στην πλατεία… / Ο Θεός είναι χωρίς / χαρτιά

Μια παράσταση για τα εργατικά ατυχήματα, της Έλενας Πατρικίου

Μεσάνυχτα / κι ακόμα σε περιμένω / στο γιοφύρι / που έχτιζα / ολημέρα / Πού είσαι; / Στα θεμέλια

Λ.Π. «Ποιήματα», 2006

Η Έλενα Πατρικίου κατέθεσε πέρυσι μια άκρως ενδιαφέρουσα πρόταση για ένα άμεσα πολιτικό θέατρο… με το Κομμουνιστικό Μανιφέστο των Μαρξ – Ένγκελς, δραματοποιημένο και σκηνοθετημένο από την ίδια, ως ρηξικέλευθη ανατρεπτική παράσταση. Την ιδέα και την υλοποίησή της είχα εγκωμιάσει στο σημείωμά μου, στην «Αυγή» της 4.1.2009. Θεωρώ σκόπιμο να θυμίσω στον αναγνώστη κάποια σημεία της κριτικής μου, επειδή η φετινή της δουλειά έρχεται ως συνέχεια και ολοκλήρωση, κατά κάποιο τρόπο, της περσινής: «Στο Μανιφέστο, περισσότερο από ό,τι στα άλλα έργα του Μαρξ, συναντάμε, πέρα από την επιστημονική ανάλυση, αυτή την ακραιφνή ποιητική γλώσσα που κάνει τόσο γοητευτικά πειστικό, σαν μύθο… Έκανε άρα πολύ καλά η Έλενα Πατρικίου, σκηνοθέτιδα και μεταφράστρια του έργου, να το φέρει στο κέντρο της θεατρικής, και όχι μόνο, επικαιρότητας. Αποφεύγοντας να δώσει ως κήρυγμα το κείμενο η σκηνοθεσία κρατά αποστάσεις από αυτό που αφήνει το πολιτικό συμφραζόμενο να εκρεύσει αβίαστα, όπως θα έκανε ο Μπρεχτ. Μια σκηνοθετική τακτική σοφή που αποδίδει, αναδεικνύοντας, την έμφυτη θεατρικότητα του Μανιφέστου χωρίς να αφαιρεί τίποτε από την ουσία του».

Σημειώνω εδώ σε παρένθεση ότι το Μανιφέστο γράφηκε σε μια εποχή όπου οι εργάτες θεωρούσαν ως εχθρό τους τη μηχανή που καταργούσε θέσεις εργασίας. Όχι το ίδιο το σύστημα που είχε μεταβάλει την εργασία σε καταναγκαστική δουλειά για να μπορεί να καρπώνεται την υπεραξία. Και είχε ως στόχο του να βοηθήσει την εργατική τάξη να συνειδητοποιήσει ποιος είναι ο αληθινός της αντίπαλος.

Η φετινή παράσταση της Πατρικίου, που δόθηκε σε περιορισμένο αριθμό παραστάσεων στη Σχολή Καλών Τεχνών, με τον τίτλο «Ούτ’ ορφανό, ούτε φτωχό, ούτ’ απ’ τα ξένα ξένον» και υπότιτλο «Ένα θέαμα για τα εργατικά ατυχήματα», ως θέμα της έχει τα εργατικά ατυχήματα που ως είδηση «περνούν» από τα ΜΜΕ για να σκεπαστούν λίγο αργότερα από την τρέχουσα επικαιρότητα. Κορμός του κειμένου είναι τα ονόματα κυρίως των θυμάτων, η εθνικότητα, οι ηλικίες, ο τόπος, οι ημερομηνίες των «ατυχημάτων» και οι φίρμες των εργοδοτών που κατονομάζονται δίχως φόβο. Ένας ατέλειωτος κατάλογος που προξενεί τον έλεο και τον φόβο, ενώ ακούγονται αντιστικτικά αποσπάσματα από το γνωστό δημοτικό τραγούδι «του γιοφυριού της Άρτας» σε διάφορες παραλλαγές. Από το εξαιρετικά ενδιαφέρον κείμενο του προγράμματος, αντιγράφω ένα απόσπασμα χαρακτηριστικό, που περιέχει ακέραιο το σκεπτικό της παράστασης:

«Το Γιοφύρι της Άρτας δίνει μια προκαπιταλιστική ερμηνεία για τα εργατικά ατυχήματα. Η Γέφυρα ενώνει κόσμους και ανθρώπους. Η Γέφυρα είναι η μόνη πραγματική ‘υλικοτεχνική’ πρόοδος, ακριβώς επειδή καθιστά δυνατή την ανθρώπινη επαφή, τη συναλλαγή, την ανταλλαγή, την επικοινωνία των προσώπων. Προφανώς πίσω από τις ανθρώπινες σχέσεις υπάρχει και το κέρδος. Αλλά για να υπάρξει το κέρδος πρέπει να υπάρξει η θυσία. Για να στεριώσει τη γέφυρα ο προκαπιταλιστικός Καλατράβα πρέπει να χτίσει τη γυναίκα του, πρέπει να προκαταβάλει την προσωπική και εντελώς δική του ανταποδοτική προσφορά. Ούτε ορφανό, ούτε φτωχός, ούτε απ’ τα ξένα… Καμιά ευκολία, καμιά οικονομία. Ειρωνικό και αμείλικτο προ-αστικό και προ-καπιταλιστικό, αλλά όχι αθώο ή ειδυλλιακό, το Γιοφύρι μας αντιγυρίζει το διασπασμένο είδωλο της δικής μας κοινωνίας, όπου λογικό και συνεπές είναι ακριβώς το να χτίζουμε τον φτωχό, τον ορφανό, τον ξένο για να στεριώσουμε τα ετοιμόρροπα έργα και τις παραλυτικές αναπτυξιακές μας υποδομές (…) Ξεσκίζοντας το πέπλο της αισθηματικότητας που κάλυπτε τους οικογενειακούς δεσμούς η αστική τάξη ούτε προλαβαίνει καν να υπολογίσει ποια θυσία θα στέριωνε τη γέφυρα. Το πλήθος των ορφανών, των φτωχών, των ξένων ισοζυγιάζει στην πλάστιγγα της καπιταλιστικής λογικής τη μοναδικότητα της αγαπημένης γυναίκας».

Για την παράσταση ισχύουν απαράλλακτα όσα γράφω πιο πάνω σχετικά με το Μανιφέστο. Στηριγμένη στην παράδοση της «Αγκίτ Προπ», αρνείται τη δραματοποίηση, την αισθηματολογία και την αναπαράσταση. Μια αποστασιοποιημένη παράθεση ονομάτων, τόπων, ημερομηνιών, περισσότερο χορευμένη παρά παιγμένη, στην εξαίσια χορογραφική δουλειά του Παναγιώτη Ανδρονικίδη, με τους λιτούς, λειτουργικούς φωτισμούς των Θόδωρου και Κώστα Μάργκα. Με μια ισοκέφαλη ομάδα ηθοποιών, άρτια διδαγμένη, ασκημένη να σωματοποιεί καίρια τον λόγο: Νίκος Αναστασόπουλος, Παναγιώτης Ανδρονικάκης, Βίκυ Βασιλοπούλου, Χαρά Γαλενιανού, Σταύρος Κολοτούρης, Μαρίνα Λαγγουράνη, Λεωνίδας Παπαβασιλάκης, Αλφόνσο Τιαμπύ, Παναγιώτης Τσετσώνης και η Έλενα Πατρικίου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: