Περί αναδιανομής του πλούτου

  • Μια παράσταση ανάμεσα στο αναμενόμενο και στο επαγγελματικά οργανωμένο
  • Του Σπυρου Παγιατακη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 26 Σεπτεμβρίου 2010
  • Πλούτος – Πενίας Θρίαμβος, σκην.: Διαγόρας Χρονόπουλος. Θέατρο Τέχνης – ΔΗΠΕΘΕ Βόλου
  • «H έξοδος από την κρίση θα γίνει μόνο με αναδιανομή εισοδήματος σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο». Ετσι τουλάχιστον δήλωνε στις 12 Ιουλίου ο Γιώργος Παπανδρέου μετά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Στίγκλιτς λίγο πριν ξεκινήσουν οι εργασίες του Συμποσίου της Σύμης. Ωραίες, φευ, σοσιαλιστικές ιδέες που στην πράξη αποδείχτηκαν όνειρα απατηλά. Κι αυτό γιατί ενώ ο διεθνής τραπεζικός τομέας όσο και οι μεγάλες βιομηχανίες σημείωναν τρελά ποσοστά κέρδους, τόσο το 2009 όσο και στο μισό του 2010, τα ποσοστά φτώχειας και ανεργίας χτυπούσαν κόκκινο. Πλούτος και Πενία σήμερα. Γιατί καλή η θεωρία, αλλά ο στόχος είναι προς «μια συνεχή και σκληρή αναδιανομή του πλούτου από κάτω προς τα πάνω!» όπως δήλωνε ο Αμερικανός οικονομολόγος James Galbraith («Ελευθεροτυπία», 14 Αυγούστου). Αυτά για το σήμερα.
  • Προχθές, όμως -συγκεκριμένα το 388 π.Χ. όταν γράφηκε η τελευταία σωζόμενη κωμωδία του Αριστοφάνη, «Πλούτος»- ο συγγραφέας διακωμωδούσε κι αυτός την κακή διανομή του Πλούτου, που επειδή είναι τυφλός πηγαίνει στους κακούς. Τα ίδια τότε και τώρα; Σε συνέντευξή του ο Διαγόρας Χρονόπουλος που σκηνοθέτησε το καλοκαίρι με το Θέατρο Τέχνης τον «Πλούτο» -δέκα χρόνια αφότου τον είχε δείξει στο ΚΘΒΕ- είπε: «Παρακολουθώντας τη δίνη της οικονομικής κρίσης, τα μέτρα της κυβέρνησης, αναγκαία αλλά και άδικα, τη λύπη που μας βαραίνει, τον φόβο για το μέλλον, την αγανάκτηση του λαού, αποφάσισα -σε συνεργασία με τον Γιάννη Βαρβέρη- να ανεβάσω τον “Πλούτο – Πενίας Θρίαμβος”».
  • Η σκέψη ήταν καλή. Ομως για την εκτέλεση έχω ανάμεικτα συναισθήματα. Ο Αριστοφάνης εδώ βάζει έναν χρηστό πολίτη, τον Χρεμύλο, μαζί με τον πανούργο δούλο του να περιθάλψουν τον τυφλό, τιμωρημένο από τον Δία, θεό Πλούτο, ο οποίος είχε τυφλωθεί για να αποφεύγει τους δικαίους και τους έντιμους. Τον βοηθούν να ξαναβρεί το φως του κι εκείνος προσφέρει τα πλούτη του στους αγαθούς. Τους μέχρι τότε πλούσιους και κακούς τους κάνει φτωχούς. Στο τέλος της παράστασης του Θ. Τέχνης ο Πλούτος ξανατυφλώνεται και οι φτωχοί άνθρωποι στεγάζονται κάτω από μια μπεκετική Πενία – Ουίνι, γεγονός που με δυσκόλεψε να βρω τη σχέση της με το θέμα τόσο της αριστοφανικής κωμωδίας (με το θριαμβευτικό χάπι εντ) όσο και του σήμερα, όπου ασφαλώς ταιριάζει το ζοφερό συμπλήρωμα «Πενίας Θρίαμβος».
  • Ηταν μια παραδοσιακή παράσταση, η οποία δεν προσβάλλει αλλά ούτε απογειώνεται. Μελανότερο σημείο τα παιδικά σκηνικά και τα αλλοπρόσαλλα κοστούμια του Πάρι Μέξη, καθώς και η «ενζενύ» Πενία της εδώ αδύναμης και σίγουρα ακατάλληλης για το ρόλο Κάτιας Γέρου. Οι χορογραφίες της Σοφίας Σπυράτου παραφορεμένες και γνωστές. Είχα δει την παράσταση του Δ. Χρονόπουλου το 2000, πάλι με μετάφραση του Γ. Βαρβέρη, με κέντρο βάρους τη μανία των Νεοελλήνων για το εύκολο κέρδος. Ηταν η εποχή της δίνης του Χρηματιστηρίου. Τώρα το έργο αρχίζει και τελειώνει με την Πενία. Το ιδεολόγημα της σημερινής παράστασης ανέτρεψε σχετικά αυτό του έργου προτείνοντας μια κάπως «διδακτική λύση». Λύση η οποία συνίσταται στην εργατικότητα και στην τιμιότητα, σηκώνοντας μοιρολατρικά (;) τα χέρια μπροστά στην Πενία. Αυτή μπορεί να είναι μια ευκταία πρόταση, ανέφικτη ωστόσο. Κι έτσι αφ’ ενός μεν ανανεώνεται το έργο, αφ’ ετέρου όμως βρίσκεται εκτός σημερινής πραγματικότητας, αν και πάλι κοντά σε κάποια αριστοφανίζουσα ουτοπία.
  • Η μουσική του Χρήστου Λεοντή παρακολούθησε με ευσυνειδησία το έργο – ένας ευγενικός τρόπος για να πω ότι δεν είχε τη λάμψη που όφειλε να εκπέμπει. Το καλύτερο ήταν τα δύο παλιά τραγούδια με στίχους της Μαριανίνας Κριεζή από την παράσταση του Μίμη Κουγιουμτζή. Μπορεί να θεωρηθεί δύσκολο το να γράφει κανείς για συγκάτοικους στην ίδια στήλη. Θεωρώ την ψιλοδουλεμένη -με άψογα μόρτικα, βλάχικα, καθαρευουσιάνικα κ.λπ.- μετάφραση του Γιάννη Βαρβέρη ως το μεγάλο ατού της παράστασης. Αλλο τεράστιο ατού ήταν και ο ζωντανός Χρεμύλος του Αλέξανδρου Μυλωνά ιδίως στον δυναμικό αγώνα ανάμεσα στον Πλούτο και τον Χρεμύλο.
  • Στο ρόλο του Πλούτου ο Δημήτρης Λιγνάδης χωρίς να μ’ ενοχλήσει με την κάποια μανιέρα του, δεν μ’ έπεισε κιόλας για το μέγεθος του θεού που εκπροσωπούσε. Δεν ξέρω γιατί ο σκηνοθέτης χρησιμοποίησε γυναίκα για το ρόλο του δούλου Καρίωνα, όσο κι αν η Μάνια Παπαδημητρίου μόχθησε εμφανέστατα και υπερβολικά. Ο Κ. Καπελώνης (Δίκαιος Πολίτης) ερχόταν από τον παλιό Κουν – πράγμα που δεν είναι αναγκαστικά φιλοφρόνηση. Επίσης από την ίδια παλιά εποχή -αλλά με σύγχρονη υποκριτική δύναμη- ήταν τόσο ο Βλεψίδημος όσο και ο ιερέας του Κ. Βελέντζα. Με κέφι και γούστο προσωποποίησε τον Συκοφάντη ο Λ. Λουκαδής. Αδύναμος ο Θ. Αντωνιάδης στο αδύναμο -από γεννησιμιού του- επεισόδιο του Ερμή. Η Γριά του Β. Λέμπερου αναφομοίωτη καρικατούρα. Υπερβολικός ο Αλ. Πέρρος ως Νέος. Τελικά, ο Δ. Χρονόπουλος μας έδωσε κάτι ανάμεσα στο αναμενόμενο και στο επαγγελματικά οργανωμένο. Θετική εξαίρεση το εύρημα του τέλους -ο καγχασμός της πάντα παρούσας Πενίας- στο οποίο κανείς συμφωνεί ή όχι. Προσωπικά ψηφίζω όχι!
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: