«Πλούτος» με το Θέατρο Τέχνης στην Επίδαυρο

  • Πολενάκης Λ., Η ΑΥΓΗ: 12/09/2010
  • Αφιέρωσα δύο πρόσφατα σημειώματα σε φετινές αριστοφανικές παραστάσεις του Φεστιβάλ Αθηνών: τους «Αχαρνής» του ΚΘΒΕ και τη «Λυσιστράτη» με το Εθνικό. Στους «Αχαρνής», πρώιμη, νεανική κωμωδία του Αριστοφάνη, πρωταγωνιστής είναι ένας «μικρομεσαίος» Αθηναίος πολίτης, ο Δικαιόπολις, που αποφασίζει να βάλει κυριολεκτικά «το κεφάλι του στον τορβά»… να κλείσει ειρήνη προσωπική με τη Σπάρτη, να σπάσει το εμπάργκο της Αθήνας κατά των γειτόνων της, να στήσει τον πάγκο του στην αγορά και να εμπορεύεται ελεύθερα με τον «εχθρό» μέχρις ότου πείσει τους στερημένους συμπατριώτες του να κάνουν ανακωχή… ζαλίζοντάς τους με τις μυρωδιές και τις τσίκνες από τις ψησταριές!
  • Στη «Λυσιστράτη», διδαγμένη στο μέσο του πολέμου, ο Αριστοφάνης επανέρχεται… με μια δραστικότερη «φαεινή ιδέα»: βάζει τις γυναίκες της Αθήνας και της Σπάρτης να κάνουν… σεξουαλική αποχή για να πετύχουν την πολυπόθητη ειρήνη.
  • Ο «Πλούτος», που θα μας απασχολήσει σήμερα, τελευταία σωζόμενη κωμωδία του Αριστοφάνη, διδάχτηκε το 388 π.Χ. Η δράση εκτυλίσσεται σε μια Αθήνα ηττημένη, κατεστραμμένη, απογοητευμένη και πεινασμένη. Έχει χάσει τον πόλεμο με τη Σπάρτη, έχει βιώσει την αποτρόπαιη αιματηρή τυραννία των «τριάκοντα», την έχει ανατρέψει με πολύ κόπο και προσπαθεί να μαζέψει τα κομμάτια της. Η δημοκρατία υποτίθεται ότι έχει αποκατασταθεί, αλλά πώς; Μία από τις πρώτες ενέργειές της ήταν η απαράδεκτη, εγκληματική παραπομπή σε δίκη – παρωδία, καταδίκη σε θάνατο και εκτέλεση του Σωκράτη! Ενώ βασιλεύουν η γνωστή ρεμούλα, η διαφθορά, τα σκάνδαλα, η ευνοιοκρατία, όλα όσα οδήγησαν τη δημοκρατία στην πτώση της και την Αθήνα στην παρακμή. Μόνη έννοια του παρηκμασμένου πολιτικού συστήματος είναι να περισώσει τον εαυτό του. Τι είχες, Γιάννη; Τι είχα πάντα!
  • Στον Αριστοφάνη έχει απαγορευθεί με ψήφισμα της Βουλής το «ονομαστί κωμωδείν», δηλαδή να λέει τα πράγματα με το όνομά τους. Λέγεται ότι γι’ αυτόν τον λόγο ο «Πλούτος» δεν διαθέτει πολιτικό στοιχείο, όντας ένα ανώδυνο σκηνικό παιχνίδι, μια «φανταιζίστικη» κωμωδία. το πράγμα βέβαια δεν είναι έτσι. Το αίμα νερό δεν γίνεται και ο Αριστοφάνης… είναι πάντα ο δαιμόνιος Αριστοφάνης. Βρίσκει τον τρόπο να παρακάμψει τη λογοκρισία και να μας κλείσει πονηρά το μάτι, διεκατραγωδώντας τα τότε… αλλά και τα τωρινά μας «δημοκρατικά» χάλια.
  • Ο Χρεμύλος, ένας «πτωχός αλλά τίμιος», θεοσεβούμενος Αθηναίος, που υποφέρει από την ασθένεια των καιρών, τη φτώχεια, ψάχνει να βρει μια λύση για να βγουν η φαμίλια του κι αυτός από το οικονομικό αδιέξοδο. Πάνω στην απελπισία του καταφεύγει στο μαντείο και ο θεός τού δίνει έναν παράξενο χρησμό, τον πρώτο άνθρωπο που θα συναντήσει μπροστά του να τον πάρει στο σπίτι του… κι εκείνος θα του δώσει τη λύση. Πράγματι, βγαίνοντας από το μαντείο συναντά έναν τυφλό, ρακένδυτο ζητιάνο και τον παίρνει στο σπίτι του. Για να αποδειχθεί σε λίγο ότι πρόκειται για τον θεό Πλούτο, που ο Ζευς τον στράβωσε τότε που ήταν ακόμη νέος… για να μη βλέπει πού μοιράζει τα πλούτη, για να μην τα δίνει στους σωστούς και δίκαιους πολίτες, αλλά στους φαύλους και αναιδείς!
  • Μετά από συμβουλή του πανέξυπνου δούλου του Καρίωνα, ο Χρεμύλος οδηγεί τον Πλούτο στον θεό Ασκληπιό… που του ξαναδίνει το φως του. Ο Χρεμύλος τον φέρνει θριαμβευτικά πίσω στην πόλη και ο Πλούτος, ενώ τον αποθεώνουν, δηλώνει μετάνοια για τις ώς τότε… κακές παρέες του, υπόσχεται ότι έχει αλλάξει, ότι «έβαλε μυαλό», ότι «δεν είναι πια ο ίδιος»… και διαβεβαιώνει, κοντολογίς, ότι υπάρχουν χρήματα! Ακολουθεί ένα γλέντι τρελό με σύσσωμη τη συμμετοχή του λαού, μέχρις ότου εμφανίζεται η Πενία, η μεγάλη, έσχατη φτώχεια, λίαν οργισμένη και απειλητική επειδή… της στέρησαν τα νόμιμα δικαιώματά της. Ακολουθεί ένας ρητορικός αγώνας ανάμεσα στον Πλούτο και την Πενία, με επιχειρήματα ξεκαρδιστικά εκατέρωθεν. Η Πενία χάνει τον αγώνα και εκδιώκεται κακήν κακώς από την πόλη. Για πόσο όμως; Οι πάντες γνωρίζουν ότι κάθεται έξω από τις πύλες και περιμένει τη στιγμή να επιστρέψει παντοδύναμη.
  • Η παράσταση του Θεάτρου Τέχνης στην Επίδαυρο, σε σκηνοθεσία Διαγόρα Χρονόπουλου και λειτουργική χορογραφία της Σοφίας Σπυράτου, γειώνει θετικά το έργο και σήμερα. Η ωραία, ευρηματική μετάφραση του Γιάννη Βαρβέρη, με άψογη χρήση μιας κομψής, ειρωνικής, ροϊδίζουσας καθαρεύουσας όποτε απαιτείται απόσταση, και σε ρέουσα δημοτική στους καθημερινούς διαλόγους, χρησιμεύει ως εφαλτήριο. Πολιτικό και ουτοπικό στοιχείο έχουν μοιραστεί από τη σκηνοθεσία ισοδύναμα. Οι παραπομπές στη «νέα κωμωδία» ή στο νεότερο θέατρο βρίσκουν πάντα στόχο, το μετρημένο ύφος λαϊκού γκροτέσκο τέρπει, ενώ αποφεύγονται οι πολλές, εξεζητημένες αναλογίες. Οι ρυθμοί πυκνώνουν στη σκηνή της επιστροφής του Πλούτου, το χρυσοποίκιλτο ένδυμα του οποίου παραπέμπει σε «γκόλντεν μπόι», και το πράγμα μιλάει από μόνο του.
  • Η Κάτια Γέρου αποδεικνύει τον υποκριτικό της πλούτο και τη φαντασία παίζοντας έξοχα την εγχώρια πνευματική μας Πενία… που επιμένει να το παίζει Μπέκετ, και ο Δημήτρης Λιγνάδης αναδεικνύεται ως ένας κερδισμένος, καίριος αριστοφανικός Πλούτος εν πενία. Η Μάνια Παπαδημητρίου (Καρίων) προσφέρει αμέριστη την κλοουνίστικη δωρεά της. Ο Αλέξανδρος Μυλωνάς (Χρεμύλος) εισφέρει την πολύτιμη εκκεντρική «μάσκα» του και ο Κωστής Καπελώνης την αιχμηρή εξωστρέφειά του. Οι Κώστας Βελέντζας, Θοδωρής Αντωνιάδης και Αλέξανδρος Πέρρος μέσα στους ρόλους. Τα σκηνικά και τα κοστούμια (Πάρις Μέξης), η μουσική του Λεοντή και οι φωτισμοί του Παυλόπουλου ενισχύουν την παράσταση, που μας κλείνει περιπαικτικά το μάτι.
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: