Χαμένοι στη μετάδοση

  • «Αγγελοι στην Αμερική» του Τόνι Κούσνερ, πρώτο μέρος «Το μιλένιουμ έρχεται», στην Πειραιώς 260, σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη

  • ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ | Κυριακή 13 Ιουνίου 2010
Ούτε καν οι άγγελοι δεν μπορούν να σώσουν την Αμερική. Κι ας συντρίβουν τα ταβάνια των σπιτιών εισβάλλοντας εντυπωσιακά στη ζοφερή καθημερινότητα των κατοίκων τους. Κι ας αναζητούν απεγνωσμένα έναν προφήτη ανάμεσα στους εκπροσώπους του ανθρώπινου είδους. Στη Νέα Υόρκη του 1985, λίγο πριν από το τέλος της χιλιετίας, κανένας δεν θέλει να αναλάβει αυτόν τον ρόλο. Σίγουρα όχι ο Πράιορ Γουόλτερ, νεαρός εστέτ ομοφυλόφιλος που πάσχει από ΑΙDS και βλέπει το σώμα του να καταρρέει την ίδια στιγμή που ο σύντροφός του, ο Λούις, τον εγκαταλείπει στο κρεβάτι του πόνου.

Οι υπόλοιποι ήρωες του έργου είναι εξίσου χαμένοι και τρομοκρατημένοι με τον Πράιορ. Ο Τζο, ένας μορμόνος δικηγόρος που αγωνίζεται εις μάτην να πνίξει την ομοφυλοφιλία του επειδή δεν συνάδει με τα πιστεύω του. Η Χάρπερ, η αγοραφοβική σύζυγός του που καταπίνει με τις φούχτες τα βάλιουμ επειδή δεν αντέχει το σεξουαλικό ψύχος του γάμου της, τα μυστικά και τα ψέματα του άνδρα της. Η Χάνα, μητέρα του μορμόνου δικηγόρου που πουλάει τα υπάρχοντά της στη Γιούτα και έρχεται άρον άρον στη Νέα Υόρκη για να βοηθήσει το ζευγάρι. Ο εβραίος και κρυπτοομοφυλόφιλος Ρόι Κον, δικηγόρος του διαβόλου που πεθαίνει από ΑΙDS σε ένα δωμάτιο νοσοκομείου, ενώ καταριέται τον μαύρο- πρώην drag queen- νοσοκόμο του.

Δεν υπάρχει φύλο, φυλή, κόμμα ή θρησκεία που να μην περιλαμβάνεται στο πανδημοκρατικό πανόραμα του Τόνι Κούσνερ: γκέι και στρέιτ, μορμόνοι και εβραίοι, αγγλοσάξονες και αφροαμερικανοί, Ρεπουμπλικανοί και κομμουνιστές, νεκροί και ζωντανοί, άγγελοι και θνητοί, η Νάνσι Ρίγκαν και η Εθελ Ρόζενμπεργκ, το ΑΙDS, το Τσερνόμπιλ, οι άστεγοι και η τρύπα του όζοντος, βρίσκουν όλα και όλοι τη θέση τους σε αυτό το γιγάντιο παζλ που απαιτεί επτά ώρες για να συμπληρωθεί επί σκηνής- αν αποφασίσει κανείς να ανεβάσει και τα δύο μέρη. Βέβαια, θα λέγαμε, έτσι είναι η Αμερική: χαοτική, μπερδεμένη, αντιφατική, φορτωμένη με τόσα προβλήματα όσες και οι ομάδες που την απαρτίζουν, διεκδικώντας δυναμικά η καθεμία την αναγνώριση των δικαιωμάτων της. Αυτό που ενοχλεί όμως στο έργο του Κούσνερ δεν είναι τόσο η αίσθηση ότι το κείμενό του συνιστά τεράστιο δειγματολόγιο τάσεων και στάσεων (σεξουαλικών, κοινωνικών, πολιτικών κ.ο.κ.), αλλά κυρίως η αίσθηση της βολικής τακτοποίησης που βρίσκει στο τέλος τους «κακούς», «κρυφούς» και συντηρητικούς οπαδούς του Ρίγκαν (τον Τζο και τον Ρόι) νεκρούς ή ταπεινωμένους και απομονωμένους, ενώ τους «καλούς», «φανερούς» και προοδευτικούς στο Σέντραλ Παρκ, ανανεωμένους, ενωμένους και δυνατούς να μιλούν με αισιοδοξία για το μέλλον.

Μακάριοι οι πάσης φύσεως ταλαιπωρημένοι, γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν τη βασιλεία της Γης. Ο διδακτισμός του Κούσνερ δεν αναιρεί τις αρετές του κειμένου του πάντως: το οξύ χιούμορ, το νευρικό και πνευματώδες γράψιμο, τα ποιητικά στοιχεία και προπαντός τους ολοκληρωμένους ήρωες που διψούν για ζωή. Πράγματι, οι δυνατότερες σκηνές του έργου γεννιούνται όταν παρακολουθούμε τον Γουόλτερ και τον Λούις ή τον Τζο και τη Χάρπερ να ματώνουν στην προσπάθειά τους για επικοινωνία. Οταν δηλαδή μένουμε στη Γη και στους κατοίκους της, τα πράγματα κυλούν ωραία. Οταν στο προσκήνιο εμφανίζονται άγγελοι, φαντάσματα και νεκροί πρόγονοι, ανεβαίνουμε δηλαδή στους ουρανούς ή οι ουρανοί κατεβαίνουν προς τα μέρη μας, τότε το έργο γίνεται αμήχανο και κουραστικό.

Ο Νίκος Μαστοράκης επέλεξε να παρουσιάσει το πρώτο από τα δύο μέρη, «Το μιλένιουμ έρχεται», που είναι, κατά τη γνώμη μου, το πιο ενδιαφέρον. Με φόντο ένα τείχος από παραπεταμένα αντικείμενα- παλιές οθόνες, χαλασμένα ψυγεία, αχρηστευμένα έπιπλα κ.ο.κ.- οι ηθοποιοί παίρνουν τις θέσεις τους επί σκηνής και δεν την εγκαταλείπουν καθ΄ όλη τη διάρκεια της παράστασης. Βασικοί σύμμαχοί τους τα μικρόφωνα τοποθετημένα σε στρατηγικά σημεία ώστε να εξυπηρετούν κάθε πιθανή ανασύνταξη δυνάμεων. Δύο-τρία τραπέζια, μερικές καρέκλες και ένα κρεβάτι νοσοκομείου συμπληρώνουν το τοπίο. Τώρα ούτε ο σωρός των νεκρών αντικειμένων (οι μνήμες, το τέλος, η χρεοκοπία) αλλά ούτε και τα μικρόφωνα συνιστούν πρωτότυπες ιδέες. Δεν θα πείραζε ίσως, αν υπηρετούσαν «καλό» σκοπό, τα τελευταία όμως ζημιώνουν την παράσταση με την αποστασιοποίηση που καλλιεργούν: όταν ένα ζευγάρι συζητάει μέσα από αυτά, τότε αυτομάτως η συζήτησή τους αποκτά άλλη διάσταση, πιο «φωναχτή», πιο δημόσια, πιο θεαματική. Οταν όλοι οι διάλογοι εκτελούνται με τον ίδιο τρόπο, μοιραία επέρχεται ομοιομορφία στην εικόνα, στον ήχο, στην αίσθηση που αφήνουν. Η οικειότητα χάνεται. Η λαχτάρα των ηρώων για επαφή και η ικανότητα των ηθοποιών να γεννήσουν συγκινήσεις υπονομεύονται. Τουλάχιστον αυτό συνέβη στη συγκεκριμένη παράσταση: σε ένα έργο κατ΄ εξοχήν συναισθηματικό, δεν υπήρχε καμία στιγμή συγκινησιακής φόρτισης, παρά μόνο φλυαρία. Οι «Αγγελοι» μπορεί να έχουν έντονη πολιτική διάσταση, είναι όμως η ανθρώπινη πλευρά τους που αξίζει δραματουργικά.

Και καθίσταται ακόμη πιο εντυπωσιακή αυτή η αποτυχία, αν λάβει κανείς υπόψη του ότι ο σκηνοθέτης είχε στη διάθεσή του αξιόλογο έμψυχο υλικό. Περισσότερο ξεχώρισε ο Χρήστος Λούλης ως Πράιορ Γουόλτερ: για μία ακόμη φορά ο ηθοποιός απέδειξε το ταλέντο, την πνευματική και σωματική ευελιξία, την τρυφερότητα και την ευδαιμονία με τις οποίες περιθάλπει τους ρόλους του και τους κάνει να ανθίζουν προς τέρψιν μας. Απογοήτευσε αντιθέτως ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος στον ρόλο του εραστή του: λίγος και ασαφής, μια χαριτωμένη θολούρα. Ο Θανάσης Ευθυμιάδης στον ρόλο του μορμόνου Τζο ξεκίνησε συμπαθητικά, δεν εξελίχθηκε όμως – αρκέστηκε σε πλαδαρή επανάληψη μιας κλαψιάρικης διάθεσης. Η Ζέτα Δούκα στον ρόλο της συζύγου του κατέβαλε αξιόλογη προσπάθεια αλλά η κοριτσίστικη αφέλεια με την οποία έντυσε τον ρόλο της Χάρπερ ήταν μάλλον παραπλανητική, καθώς δημιουργούσε λανθασμένες εντυπώσεις για την ηρωίδα. Μεστός και εύστοχος τέλος ο Δημήτρης Λιγνάδης στον ρόλο του Ρόι Κον.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: