«Η τελευταία μαγνητοταινία» του Σάμιουελ Μπέκετ Θέατρο Πέρα από τα Ορια

  • «Προσπαθώ να είμαι το έργο» – Μπομπ Ουίλσον

  • «Η τελευταία μαγνητοταινία» του Σάμιουελ Μπέκετ Θέατρο Πέρα από τα Ορια
  • Της ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΜΑΤΖΙΡΗ
  • Ελευθεροτυπία, Σάββατο 5 Ιουνίου 2010

Το γεροντικό παραλήρημα του Κραπ (1958) δεν λέει να γεράσει. «Η τελευταία μαγνητοταινία» είναι ένας λαμπρός μονόλογος για κλασικά αβανγκάρντ γούστα και φαίνεται πως έτσι θα μείνει.

Στιλιζαρισμένος κλόουν χωρίς σχέση με τον Μπέκετ ήταν ο Ουίλσον

Στιλιζαρισμένος κλόουν χωρίς σχέση με τον Μπέκετ ήταν ο Ουίλσον Διάσημοι ηθοποιοί κάποιας ηλικίας δεν άφησαν να τους ξεφύγει αυτή η φιλοσοφική άσκηση τεντώματος και χαλάρωσης, αυτό το παράδοξο παιχνίδι με λέξεις, επιδεικτικά δίχως μυστικά και όμως αινιγματικό, πάντα στα ίχνη μεγάλων ερωτημάτων σε φαινομενικά πεζό περιτύλιγμα.

Ο Μπέκετ, είπε κάποτε η αγαπημένη του πρωταγωνίστρια Μπίλι Ουάιτλο, είναι ο ποιητής της τελικής ευθείας, που αναλαμβάνει όταν γιατροί και συγγενείς έχουν φύγει. Στον «Κραπ» ένας ηλικιωμένος άνδρας, μετέωρος, στο χείλος της εξάλειψης, ανακαλεί βιώματα της νεότητάς του με εφιαλτική διαύγεια. Αγκαλιά με τις προσωπικές ηχογραφήσεις μιας ζωής, το ακουστικό του ημερολόγιο, ο 80χρονος αναμετράται με τον κόσμο, τον χρόνο, τον εαυτό του, αυτό που υπήρξε και ό,τι απέμεινε. Πιο ήρεμος από ποτέ, οι αντάρες της νιότης είναι πλέον παρελθόν και οι θύμησες που μπουκάρουν από τις σκονισμένες μπομπίνες δεν τον πτοούν πια. Τώρα υπάρχει μόνο: το τέλος.

Ως ένας «αποκαμωμένος γέρος», σύμφωνα με την αυτοβιογραφική εικόνα του Μπέκετ, ο Κραπ συναντιέται με τον εαυτό του στη σκηνή, στην εργένικη μοναχική κάμαρά του. «Ενα βράδυ, αργά, στο μέλλον». Μόνο ποιος εαυτός είναι αυτός; Απέναντί του βρίσκεται ένας ξένος -ο Κραπ 29, 39, 69 ετών. Πέρα από όνομα και αναμνήσεις, δεν έχουν τίποτε κοινό. Και το μέλλον έρχεται καταπάνω όλων των Κραπ, ως «πικρός μηρυκασμός» και αμήχανο ξάφνιασμα με τον «γελοίο κρετίνο που υπήρξα κάποτε». Την ύστατη ταινία υπαγορεύει ο γεροντότερος, που αφουγκράζεται την παλιά, ρωμαλέα φωνή του με σαρκασμό, οργή, θλίψη, περιφρόνηση για τις χαρές που δεν ισχύουν πια. Τρεις φορές κοντοστέκεται στη λυρική καταγραφή του κοριτσιού και του έρωτα στη βάρκα, τότε στα χρόνια του ενθουσιασμού, «όταν υπήρχε ακόμη η προοπτική της ευτυχίας»…

Η τεράστια αίθουσα του «Ελληνικού Κόσμου» δεν ήταν ό,τι καλύτερο γι’ αυτή την εσωστρεφή σπουδή μνήμης και θανάτου. Για τον συγχρωτισμό με τη μεταφυσική σιωπή ενός πεσιμιστή συγγραφέα, στοιχειωμένου με τη σισύφεια συνέχιση της μάταιης ρουτίνας της ζωής. Ηταν όμως το κατάλληλο περιβάλλον για μια φαντασμαγορική επίδειξη του έκπαγλου ουιλσονικού μινιμαλισμού, που μας απορρόφησε επί 70′ και κατόπιν μας αποχαιρέτησε χωρίς κανένα συναισθηματικό ίχνος.

Το ντιζαϊνάτο σκηνικό από μέταλλο και νέον διαταράσσουν εκκωφαντικοί κεραυνοί και ο ήχος βροχής, τόσο ασταμάτητος που αισθανόμαστε την υγρασία της. Ξαφνικά σιγή. Στο κέντρο, καθισμένος ως κέρινο ομοίωμα ο σκηνοθέτης. Προβολείς στα πάλλευκα πρόσωπο και χέρια. Δεν βιάζεται να μιλήσει. Αλλωστε, σε αυτό το παράδοξα γαλήνιο εργαστήρι του δρος Καλιγκάρι ο λόγος περισσεύει. Τον επισκιάζει η εξπρεσιονιστική παντομίμα των άπειρων λεπτομερειών.

Τόνος περιπαιχτικός, μουγκρητά αποδοκιμασίας, χαμόγελα αυταρέσκειας, χορευτικά βηματάκια, μασούλημα της περίφημης μπανάνας, πόζες απορίας ενός άνδρα χωμένου σε κουτιά και μπομπίνες. Μια αύρα πρόσχαρη συνοδεύει την ατσαλάκωτη αθωότητα αυτού του στιλιζαρισμένου κλόουν με τα αστεία παντελόνια, τις κόκκινες κάλτσες και παντόφλες, που ουδεμία σχέση έχει με το γηραλέο ράκος του Μπέκετ. Οπως και ο άψυχος ναρκισσισμός εικόνων που δεν υπονοούν τίποτε, με τη δωρική εσωτερικότητα του κειμένου. Οι στιγμές βουβής απόγνωσης του Κραπ γίνονται στιγμές άναρθρης εκζήτησης.

Στη θαυμαστή «Οπερα της Πεντάρας» ο συνδυασμός Ουίλσον/Μπρεχτ ταίριαζε γάντι. Στον Μπέκετ το μίγμα σκόνταψε στο έλλειμμα μεταφυσικής σκέψης. Τουλάχιστον το ζοφερό θέατρο της ζωής είναι ακόμη άξιο θεατρικό υλικό. *

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: