Μάικ Μπάρτλετ «Oροι συμβολαίου» – σκηνοθεσία: Φώτης Μακρής

  • Υπηρετώντας τη δουλεία μας
  • Του Γιαννη Bαρβερη, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 16 Mαϊου 2010
  • Μάικ Μπάρτλετ «Oροι συμβολαίου» – σκηνοθεσία: Φώτης Μακρής. Θέατρο: Studio Μαυρομιχάλη

Στην εποχή που τα εργατικά δικαιώματα συρρικνώνονται ή και καταργούνται, τώρα που η εργασία από ηθικοοικονομικό αγαθό έγινε (ανασφαλές) προνόμιο των ελαχίστων και το φάσμα της ανεργίας μάς καλύπτει ως αποτρόπαιος πέπλος, είναι αναμενόμενο το εν γένει πρόβλημα να απασχολήσει και το θέατρο.

Οι παράγοντες που τραγικοποιούν ιδιαίτερα την ιδιωτική εργασία παρεισφρέουν στην προσωπική ζωή μέχρι πλήρη εξανδραποδισμό. Ο έρωτας, η ευτυχία, η απλή προσέγγιση, η αληθινή φιλία και οποιοδήποτε συναίσθημα «καθυστερεί» τα γρανάζια του συστήματος πρέπει να εκριζωθεί άμα τη γενέσει του. Για να αποφευχθούν δυσάρεστες συνέπειες το σύστημα, βασισμένο ιδίως στην ανάγκη επιβίωσης αλλά και μωροφιλοδοξίας ανόδου των υπαλλήλων του, έχει προνοήσει απίστευτους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Συνεπικουρούμενο απ’ την τεχνολογία (το con, con, computer είναι πάντα παρόν) εφαρμόζει έναν φασισμό χωρίς πρόσωπο, με απρόσωπες εντολές και ανώνυμους προσωπάρχες.

Το υπέρ της Εταιρείας λεόντειο consensus της υπαλλήλου Εμμα πραγματεύεται το ευσύνοπτο αλλά λίαν δραστικό, χωρισμένο σε 14 σκηνές, έργο «Οροι συμβολαίου» (2009). Ο Μάικ Μπάρτλετ (Οξφόρδη, 1980) γνωρίζει το θέμα κι έτσι έχει χτίσει μια κατά τα ανωτέρω εφιαλτική ιστορία υπ-αλληλίας. Η «υπόδουλος» Εμμα, στον βωμό της εταιρικής βούλησης η οποία και σχεδόν εκ των προτέρων «τα πάνθ’ ορά», παντρεύεται με έναν συνάδελφό της, που όμως γι’ αυτό και τον μεταθέτουν απ’ την Αγγλία… στην Ουκρανία. Τα διοικητικά κελεύσματα φθάνουν σε τέτοια αναλγησία ώστε για να εκμηδενισθεί κάθε ίχνος συναισθήματος, επιβάλλουν τον φόνο του παιδιού των δύο υπαλλήλων και, τέλος, την προσκόμιση του παιδικού φερέτρου από την ίδια τη μητέρα στα γραφεία προς αναγνώριση του DNA!

Οπως είναι εύκολα κατανοητό, ο Μπάρτλετ χρησιμοποιεί μέχρι και το φρικαλέο γκροτέσκο για να καταστήσει δριμύτερη την καταγγελία του. Τεχνική του ένα υπόγειο κρεσέντο, με κάθε μικρή σκηνή να ξεπερνά σε αγριότητα την αμέσως προηγούμενη.

Δεν νομίζω πως είμαι πολύ έξω απ’ τα πράγματα αν θεωρήσω, με όρους αμβλυμένης αναλογίας, προγόνους τέτοιων έργων τον «Βικτόρ ή τα παιδιά στην εξουσία» του Βιτράκ, καθώς και την προφητική βιαιότητα του φουτουριστή Μαρινέττι και των οπαδών του κατά την πρώτη εικοσαετία του προηγούμενου αιώνα. Η βία, είτε στο οικογενειακό είτε στο κοινωνικό είτε στο εργασιακό, όπως εδώ, περιβάλλον, ανάγεται σε θριαμβευτικό ρυθμιστή.

Οι «Οροι συμβολαίου» συγγενεύουν ιδιαίτερα με το έργο «Η μέθοδος Γκρόνχολμ» του Ισπανού Τζόρντι Γκαλθεράν που ανέβασε πέρυσι υποδειγματικά το Θ. Τέχνης. Στη «Μέθοδο» τα διαλυόμενα πρόσωπα είναι τέσσερα κι έχουν εμπλακεί στις απανωτές δοκιμασίες και μπλόφες της Εταιρείας, η οποία τελικά, θα προσλάβει έναν ως υψηλό στέλεχός της.

Στους «Ορους» υπάρχει ο θύτης και το θύμα: δύο γυναίκες – σημαντικό, πρόσθετο ρόλο παίζει και η μητρότητα: η προσωπάρχης και η υπάλληλος Εμμα (έξυπνο το εύρημα προ πάσης συνέντευξης, η προσωπάρχης να προφέρει το Εμμα ανακαλώντας στα ελληνικά το ομόηχο: αίμα). Ο Φώτης Μακρής έδωσε στο έργο έναν τάχιστο, γι’ αυτό και αδυσώπητο ρυθμό, σαν να έσφιγγε με την εξωτερικά επαναληπτική φόρμα τον βρόχο στον λαιμό του θεατή. Δίδαξε «μηχανοποιημένες» τις ερμηνείες, κάπως σαν ρομποτικές – ή μήπως ζώνεκρες; Κάθε σκηνή έκλεινε και με το ταυτόχρονο κλείσιμο του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Μόνο ζωντανό στοιχείο παρηγόρησης μέσα στην ένταση της ελεγκτικής επανάληψης, η γυάλα με το χρυσόψαρο μαζί με τις ωραίες «εγκόσμιες» μουσικές στα καπιαμέντα, που θύμιζαν τον έξω ελεύθερο βίο (Ν. Βίττης). Η Χρ. Μπάμπου-Παγκουρέλη «πολυβόλησε» εντελέστατα τον λόγο, ο δε Γ. Ζιάκας έστιξε με δυο πινελιές τη «σχιζοφρένεια».

Τόσο η Στ. Κρούσκα – προσωπάρχης, άσπαστη, ανελέητη, πιεστική και απρόσωπη, όσο και η Εκ. Ντούμα, ψευδομειδιώσα, ψευδοσυμβιβασμένη και, τελικά, καθημαγμένη, εγγυήθηκαν την ακρότητα που ζητούσε το κείμενο και την πυκνότητα που απαίτησε η σκηνοθεσία.

Και, για να φαιδρύνουμε λίγο τον εργασιακό ζόφο, ιδού ένα εξαίσιο του Ροΐδη.

Θεσιθήρας: – Πότε να έλθω, κύριε Υπουργέ;

Υπουργός: – Ελάτε μετά την ώραν του γεύματος.

Θεσιθήρας: – Τοιαύτη ώρα, έως ου με προσλάβητε, δεν υπάρχει δι’ εμέ.

Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, βορά στο θηρίο της σύγχρονης εργασιακής μηχανής

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: