Μαρά-Σαντ: Επανάσταση – ελευθερία: Ένας θεατρικός διάλογος

  • Της Κατερίνας Διακουμοπούλου
  • Η ΑΥΓΗ: 12/02/2010

Ο σπουδαίος Βρετανός σκηνοθέτης Πήτερ Μπρουκ, στα τέλη του 1963, σε συνεργασία με τον Σαρλ Μάροβιτς, δημιούργησε ένα καλλιτεχνικό πρόγραμμα στο Royal Shakespeare Company που έφερε τον τίτλο «Το θέατρο της σκληρότητας», άμεσα επηρεασμένο από τον Αρτώ. Κύριος στόχος του ήταν η ανεύρεση νέων τρόπων επικοινωνίας, νέων σχέσεων κοινού και ηθοποιών. Στo πλαίσιo αυτής της αναζήτησης ο Πήτερ Μπρουκ ανέβασε το 1964 το έργο του Πέτερ Βάις Μαρά/Σαντ (ή, όπως είναι ο αυθεντικός τίτλος: Η καταδίωξη και η δολοφονία του Ζαν-Πωλ Μαρά, όπως παίχτηκε από τον θεατρικό όμιλο του Ασύλου του Σαραντόν υπό τη διεύθυνση του κυρίου ντε Σαντ), και δήλωνε πως πρόκειται για μια «συνύπαρξη» -και όχι σύνθεση- των Αρτώ και Μπρεχτ. Η ιστορική, υποδειγματική σκηνοθεσία του Μπρουκ βρίσκεται βιντεοσκοπημένη στη Βιβλιοθήκη του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Έχουν περάσει σχεδόν είκοσι χρόνια από τη λήξη της Γαλλικής Επανάστασης και ο Μαρκήσιος ντε Σαντ, έγκλειστος στο άσυλο του Σαραντόν, εφαρμόζει θεραπευτικές μεθόδους στους συγκρατούμενούς του τροφίμους σκηνοθετώντας -ας πούμε κάτι σαν drama therapy- τα γεγονότα της δολοφονίας του Ζαν Πωλ Μαρά, του εμπνευστή και καθοδηγητή της Επανάστασης (μαζί με τον Ροβεσπιέρο και τον Νταντόν). Εφαρμόζεται από τον Βάις η γνωστή δραματουργική τεχνική «θέατρο εν θεάτρω», όπου μια παράσταση εκτυλίσσεται μέσα στην άλλη.

Ο ρεαλιστικός θεατρικός χώρος είναι η σκηνή «Νίκος Κούρκουλος», δηλαδή στην σύγχρονη εποχή, ο πρώτος δραματικός χώρος είναι το άσυλο στο οποίο κρατείτο ο Ντε Σαντ το 1808 και ο δεύτερος δραματικός χώρος είναι το λουτρό του Μαρά, στο οποίο δολοφονήθηκε το 1793 από την Σαρλότ Κορντέ. Ωστόσο η σκηνοθέτης του Εθνικού Έφη Θεοδώρου καταργεί στην παράσταση τον χώρο του ασύλου, διατηρώντας μόνο την μπανιέρα. Η δραματουργική σύγχυση που προκύπτει αρχικά εξανεμίζεται χάρη στην αιχμηρή γλώσσα και την κύρια θεματική που σταδιακά αναδεικνύεται και σχετίζεται, φαινομενικά, με τις συνέπειες της Γαλλικής Επανάστασης και, επί της ουσίας, με τη σύγκρουση ατομικής και κοινωνικής ελευθερίας.

Το ζητούμενο, λοιπόν, ξεκινά με την ανάγκη προσδιορισμού της φύσης της Επανάστασης, καταλήγοντας στην αμφισβήτηση της βίας. Ο σαδιστής Μαρκήσιος ντε Σαντ (1740-1814) διαφαίνεται στο έργο ως ο σκεπτόμενος άνθρωπος που συγκρούεται με τον ριζοσπαστικό Ζαν Πωλ Μαρά (1743-1793), ο οποίος υποστηρίζει ότι «δεν μπορούμε να χτίσουμε αν δεν γκρεμίσουμε τα πάντα έως τα θεμέλια», θέση όμως που και ο ίδιος θα αμφισβητήσει στο τέλος. Η συνεύρεση Μαρά-Σαντ δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ και αποτελεί ένα δραματουργικό εύρημα του Βάις. Ο συγγραφέας, αν και στρατευμένο μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Σουηδίας, φαίνεται να είναι φερέφωνο και των δύο κεντρικών δραματικών προσώπων, αποδεικνύοντας την ανάγκη αντιμετώπισης με μετριοπάθεια των ιδεολογιών.

ΜΑΡΑ/ΣΑΝΤ Σκηνοθεσία: Έφη Θεοδώρου. Σκηνικά: Έφη Μανιδάκη. Μουσική: Νίκος Πλάτανος. Βίντεο: Εύα Στεφανή. Ερμηνεύουν: Μ. Αφολαγιάν, Κ. Βασαρδάνης, Κόρα Καρβούνη, Η. Κουνέλας, Π. Λάρκου, Θ. Πάνου, Μ. Παπαδημητρίου, Δ. Πασσάς, Ν. Πλάτανος, Γ. Τζαβάρας, Ελενα Τοπαλίδου, Π. Τσινικόρης, Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Μ. Χατζησάββας. ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ – ΝΕΑ ΣΚΗΝΗ

* Η Κ. Διακουμοπούλου είναι θεατρολόγος

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: