«Grimm & Grimm» Θέατρο Πόρτα

  • Παραμύθια για να ψηλώνει ο νους

**«Grimm & Grimm» Θέατρο Πόρτα

  • Του ΓΡΗΓΟΡΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 2 Ιανουαρίου 2010

Το έχω δηλώσει και άλλες φορές. Περιμένω με ανυπομονησία κάθε νέα δουλειά της μικρής Πόρτας. Γιατί η σκηνή αυτή δεν μου αρέσει απλά σαν παιδικό θέατρο: μου αρέσει σαν θέατρο. Αν το καλοσκεφτούμε, μερικές από τις πιο ολοκληρωμένες απόπειρες των τελευταίων χρόνων οφείλονται στην Πόρτα.

Η Μαίρη Λούση, σε μια σκηνή από την λιτή παράσταση της Λίλο Μπάουρ

Η Μαίρη Λούση, σε μια σκηνή από την λιτή παράσταση της Λίλο Μπάουρ Μερικοί από τους καλύτερους ηθοποιούς μας ξεκίνησαν στην Πόρτα. Μερικές από τις πιο πρωτοποριακές εκφραστικές -μερικές από τις οποίες τις είδαμε στο Φεστιβάλ- εμφανίστηκαν πρώτα στην Πόρτα. Για το θέατρό μας η Πόρτα, που διευθύνει η Ξένια Καλογεροπούλου, είναι στον τομέα της ό,τι κοντινότερο έχουμε στο Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν: ένας καλλιτεχνικός οργανισμός οράματος και ουσίας. Πώς θα μπορούσε αλλιώς να χαρακτηριστεί μια σκηνή που έχει κάνει τη βασική της ενασχόληση -το παιδικό και νεανικό θέατρο- πόλο έλξης κάθε θεατρόφιλου και τις παραστάσεις της γεγονός της χρονιάς;

Με το νέο πόνημά της η Ξένια Καλογεροπούλου επιστρέφει στο σκοτεινό θάλαμο της λαϊκής φαντασίας. Για τους αδελφούς Γκριμ και τη συλλογή των παραμυθιών τους δεν χρειάζεται να πει κανείς πολλά. Στο κορμό της λαϊκής έμπνευσης βρίσκεται κρυμμένο και ενεργό κάθε στοιχείο μεταφοράς, κρυστάλλωσης, συμβολισμού, συμπύκνωσης αρχέγονων και αρχέτυπων φόβων. Είναι ένα μυστικός, και εν πολλοίς χαμένος, κώδικας στον οποίο εγγράφονται άλλοτε τα μοτίβα μιας συμβολικής γλώσσας και άλλοτε τα στοιχεία μιας ανέκφραστης ψυχοτροπίας. Το ωραίο είναι πως αυτά τα παραμύθια αντιδρούν σε δύο πολύ χαρακτηριστικά στοιχεία της λόγιας παιδικής λογοτεχνίας: πρώτα αντιστέκονται σε μια διδακτική ή παιδαγωγική στόχευση (αντίθετα με ό, τι πιστεύουμε, τα παραμύθια αυτά είναι τις περισσότερες φορές ακατάλληλα για βρώση, προτού τύχουν βέβαια μιας κατάλληλης επεξεργασίας). Αντιστέκονται έπειτα στα λόγια, στα πολλά και άχρηστα λόγια…

Τα τέσσερα παραμύθια που επιλέγει και διασκευάζει η Καλογεροπούλου από τους Γκριμ είναι περισσότερο σκαλωσιές, όπου πατά ο νους και ψηλώνει. Οπωσδήποτε, πάντως, η μεταφορά τους στο θέατρο δεν μπορεί να γίνει με τους όρους μιας λογοτεχνικής αφηγηματικότητας. Η σκηνή πρέπει να βρει τα δικά της λόγια, τους κώδικες που θα μεταφέρουν τον πυρήνα της παράξενης και πνευματικής παρακαταθήκης τους. Και οι κώδικες αυτοί πρέπει να είναι των παιδιών. Εχω συχνά την υποψία βλέποντας παιδικό θέατρο ότι δεν απευθύνονται στα παιδιά, αλλά στους γονείς που τα φέρνουν στο θέατρο.

Η συγγραφέας, όμως, Ξένια Καλογεροπούλου, μαζί με τη σκηνοθέτιδα Λίλο Μπάουρ, που δίδαξε την παράσταση, ξεπέρασαν το σκόπελο παίρνοντας για κριτήριο στις πρόβες τη γνώμη των παιδιών. Αυτός είναι ο λόγος που το αποτέλεσμα βγάζει μια ιδιαίτερη αισθητική, ούτε ακριβώς μινιμαλιστική ούτε ακριβώς αφαιρετική. Είναι μια παράσταση ουσίας, λιτή και ωστόσο πλούσια στην εκφραστική της. Στηρίζεται άλλωστε σε ό,τι λατρεύουν τα παιδιά: τη μεταμόρφωση, που κινείται από τον ανθρωπομορφικό κόσμο των ζώων στον ζωόμορφο κόσμο των ανθρώπων και αντίστροφα. Τα σκηνικά και κοστούμια του Χρήστου Κωνσταντέλλου ακολουθούν αυτή τη σύμβαση μετασχηματισμού της άδειας σκηνής του Μπρουκ σε χώρο μεταμόρφωσης και διαλόγου. Μια μικρή διαφωνία έχω μόνο για τους ηθοποιούς, οι οποίοι έμοιαζαν αμήχανοι τουλάχιστον στην πρεμιέρα: Μαίρη Λούση, Μάνος Λυδάκης, Αντώνης Μυριαγκός, Σοφία Πάσχου, Γιάννης Σαρακατσάνης, Θοδωρής Σκυφτούλης, Εριφύλη Στεφανίδου. Δεν είχαν όμως μπροστά τους το αληθινό κοινό της παράστασης, αλλά κάτι ενήλικους που έκαναν τα παιδιά. *

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: