«Φαίδρα» του Ρακίνα από το Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας

  • Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 13 Ιουλίου 2009

  • ΕΝΑ ΟΣΚΑΡ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ
  • Βασίλισσα και στην Επίδαυρο η Μίρεν

  • «Φαίδρα» του Ρακίνα από το Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας
  • Της ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΜΑΤΖΙΡΗ

Πώς αποσπάται αίμα από έναν θεατρικό γρανίτη, ώστε να βρεθεί κάτι που να μοιάζει με αναγνωρίσιμη ανθρώπινη φύση, εν μέσω της αλύγιστης αυστηρότητας ύφους και ήθους του Γάλλου κλασικού Ρακίνα: σε μια κατάμεστη Επίδαυρο προχθές βράδυ είδαμε πώς η υψηλή, αψεγάδιαστη τεχνική της βρετανικής θεατρικής παράδοσης, η σκηνοθετική ευφυΐα και -υπεράνω όλων- η χαρισματική παρουσία μιας πρωταγωνίστριας διεθνούς αίγλης, μπορούν να παρακάμψουν τα σοβαρά εμπόδια και να προσφέρουν ένα θεατρικό γεγονός που μπορεί να μην κυμαίνεται στη σφαίρα των συγκλονιστικών συγκινησιακών μεγεθών, ωστόσο είναι μια παράσταση που επιβάλλεται να δει κανείς.

Η Φαίδρα της Μίρεν ήταν φαντασμαγορικά θεατρική και συνάμα ευάλωτη, λάγνα, ερημωμένη, γονατισμένη από ενοχή

Η Φαίδρα της Μίρεν ήταν φαντασμαγορικά θεατρική και συνάμα ευάλωτη, λάγνα, ερημωμένη, γονατισμένη από ενοχή

Κατ’ αρχήν ο λόγος. Η μυώδης μετάφραση του Τεντ Χιουζ, ελεύθερη από τον καταναγκασμό του αλεξανδρινού στίχου, επιτρέπει στα ανάρμοστα πάθη να ξεπορτίσουν από την αγέρωχη επισημότητα της ρακινικής ρητορείας και τη στατική αρχιτεκτονική της αφήγησης, αποκτώντας μια επικοινωνιακή δυναμική που προσδίδει στην έννοια του Πεπρωμένου, στις ιδιοτροπίες των θεών-ρυθμιστών της ανθρώπινης μοίρας και στις αβυσσαλέες συγκρούσεις λογικής και πάθους, μια σύγχρονη, οικουμενική χροιά σε στιλιζαρισμένο περιτύλιγμα.

Μια γυναίκα ερωτεύεται τον πρόγονό της, που την αποκρούει κι εκείνη τον συκοφαντεί στον βασιλιά-άνδρα της – το κλασικό μοντέλο με τις γνωστές αιματοβαμμένες συνέπειες είναι η Φαίδρα. Χωρίς αμφιβολία, ο Ρακίνας καταδικάζει απόλυτα τον έρωτα ως καταστροφική εμμονή και δύναμη που σκοτώνει, υπό το βλοσυρό χριστιανικό πρίσμα της εποχής (1657) ενοχή/μετάνοια/τιμωρία.

Η Ελεν Μίρεν εισχωρεί στον χώρο του μη-λογικού με γαιώδη ορμητικότητα. Ανίκανη να δει πέρα από τον εαυτό της, αντιμετωπίζει την προσωπική της αγωνία, απομονώνοντας την «καταραμένη» ύπαρξή της από τον υπόλοιπο κόσμο, με όλες τις φρικτές συνέπειες της συνάντησής της με τον Ιππόλυτο. Η Φαίδρα της είναι φαντασμαγορικά θεατρική και συνάμα ακαταμάχητα αξιόπιστη. Ευάλωτη, εκτεθειμένη, λάγνα, ερημωμένη, γονατισμένη από ενοχή και αυτο-απέχθεια, ένα ανθρώπινο κουβάρι.

Ντομινίκ Κούπερ (Ιππόλυτος) - Ελεν Μίρεν (Φαίδρα). Η σκηνή που μάταια εξομολογείται στον πρόγονό της τον άνομο έρωτά της

Ντομινίκ Κούπερ (Ιππόλυτος) – Ελεν Μίρεν (Φαίδρα). Η σκηνή που μάταια εξομολογείται στον πρόγονό της τον άνομο έρωτά της

«Βρωμάω απιστία και αιμομιξία». Οι αιφνίδιες εναλλαγές της έκφρασής της, από τη γυναίκα υπό το καθεστώς τυφλής λατρείας, στη μάσκα παγερής λύσσας -όπως όταν μαθαίνει ότι ο ανέραστος πρόγονός της «μπορεί να αγαπήσει, αλλά όχι εκείνη»- εντάσσονται στις ηλεκτρισμένες στιγμές της βραδιάς. Η οξεία, ευέλικτη προσωπικότητά της καταφέρνει να αποσπάσει νευρικό γέλιο από τις πλέον μαύρες συγκυρίες. Χωρίς άλλο, μετά την οσκαρική «Βασίλισσα», η Μίρεν είναι η άλλου τύπου βασίλισσα της επιδαυρικής νύχτας. Φυσική, φωνή στεντόρεια μέσα στο αχανές αργολικό θέατρο, όπως όλοι οι συντελεστές, απορρίπτει εκ νέου, μετά τις περυσινές «Ευτυχισμένες μέρες», τον μύθο ασυμβατότητας παραστάσεων κλειστών χώρων με την Επίδαυρο.

«Αγαπιούνται», ξεφυσάει φαρμακερά στην παραμάνα της, μετά τα μαντάτα του ειδυλλίου Ιππόλυτου/Αρικίας. Εξοχη η βετεράνος Μάργκαρετ Τσίζακ στον ρόλο της ανθρώπινης-δολοπλόκας γριάς Οινώνης. Ακρως ερωτική, δίπλα σε ένα άχρωμο αντικείμενο του πόθου (Ντομινίκ Κούπερ), που τον περισσότερο χρόνο περιφέρει φιλάρεσκα τη νεότητά του σε στρατιωτική στολή, η Μίρεν μπορεί να μην κατέρχεται στα σκοτεινά βάθη μιας τραγωδίας ακραίων βασάνων, όμως είναι ένα πέρασμα από το φετινό Φεστιβάλ, που θα θυμόμαστε για καιρό.

Ο σκηνοθέτης Νίκολας Χάιτνερ αποφεύγει τα βαθιά ερμηνευτικά νερά και τις καινοτομίες, όχι όμως και τις μελοδραματικές παγίδες. Οπως την ιλαρή στις υπερβολικές λεπτομέρειές της περιγραφή του ξεκοιλιάσματος του Ιππόλυτου από τα τέρατα του Ποσειδώνα, το σύρσιμο στη σκηνή του αιμόφυρτου πτώματός του και το βουερό μοιρολόγι των επιζώντων. Δεν βοηθά και ο Ρακίνας… *

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: