ΓΚΑΙΤΕ «Φάουστ». Σκην.: Γ. Γάλλος, Β. Μαυρογεωργίου, Αρ. Ξάφης, Αρ. Χιώτη, Ομάδα Blitz

  • Σκηνικό πείραμα με τον Φάουστ

    Πέντε σκηνοθέτες δουλεύουν μαζί σε διαφορετικές κατευθύνσεις πάνω στην ιστορία

  • Του Σπυρου Παγιατακη, Η Καθημερινή, 24/5/2009
  • ΓΚΑΙΤΕ: Φάουστ. Σκην.: Γ. Γάλλος, Β. Μαυρογεωργίου, Αρ. Ξάφης, Αρ. Χιώτη, Ομάδα Blitz. Θέατρο: Εθνικό

  • Πάνε κάποια χρόνια. Hταν τότε στα -μεταχουντικά- χρόνια της μεγάλης αμφισβήτησης των πάντων και ενός έκδηλα υπερτιμημένου και παρεξηγημένου εκδημοκρατισμού. Συνέβη, θυμάμαι, στο ΚΘΒΕ της Θεσσαλονίκης όπου ετοίμαζαν έναν «Κύκλο με την Κιμωλία» του Μπρεχτ με τη Νίκη Τριανταφυλλίδη στο ρόλο της Γκρούσας. Κάποια στιγμή οι ηθοποιοί αποφάσισαν να κάνουν ένα πείραμα: να επιχειρήσουν μία ομαδική σκηνοθεσία. Το εγχείρημα δεν πήγε από την αρχή του καλά. Η συνεννόηση ήταν σχεδόν αδύνατη. Και κάποιος έριξε την φαεινή ιδέα: «Παιδιά θ’ ακολουθήσουμε δημοκρατικές διαδικασίες!». «Δηλαδή;» «Να θα ψηφίζουμε σηκώνοντας το χέρι…». Το επιχείρησαν αλλά οι πρόβες βρισκόταν διαρκώς σε αδιέξοδο. Οπότε κατέβηκε από το γραφείο του ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θεάτρο -αν δεν κάνω λάθος πρέπει να ήταν ο Σπύρος Ευαγγελάτος- και τέλειωσε την παράσταση.
  • Βλέποντας τώρα το σκηνικό πείραμα με τον Φάουστ του Γκαίτε στη Νέα Σκηνή, στο κτίριο Τσίλερ στο Εθνικό Θέατρο θυμήθηκα ένα άλλο θέαμα. Την ταινία-αλληγορία του Φ. Φελίνι «Πρόβα Ορχήστρας» όπου μέσα σ’ ένα πολυφωνικό, φάλτσο χάος επεμβαίνει τελικά ένας μικροδικτατορίσκος Γερμανός διευθυντής ορχήστρας και βάζει τάξη. Σίγουρα τα πράγματα δεν είναι τόσο άσχημα στην τωρινή παράσταση του Φάουστ, όπου πέντε σκηνοθέτες δουλεύουν μαζί σε διαφορετικές κατευθύνσεις πάνω στην ιστορία του Φάουστ – σε μετάφραση του Πέτρου Μάρκαρη. Μόνο, που ο θεατής δεν μπορεί να ξεχωρίσει ποιος έκανε τι και γιατί. Μπερδεύεται. Μπερδεύεσαι από τις διαφορετικές προσεγγίσεις, και τα -μοιραία- διαφορετικά γούστα. Το παραδέχονται και οι ίδιοι οι συντελεστές.

Απόψεις

  • Αρ. Χιώτη: «Οσο πολύπλοκος είναι ο Φάουστ του Γκαίτε, άλλο τόσο αλλιώτικη και περίπλοκη είναι αυτή η συνεργασία». Ελάχιστα δεν βοηθούν τα νεφελώδη στοιχεία που επιλέγει ο κάθε σκηνοθέτης για να θεμελιώσει τη δική του άποψη. Θέλετε παραδείγματα; Ιδού: ο Γιώργος Γάλλος επιλέγει ένα ποίημα του Φινλανδού Πέντι Σάαρικοσκι, όπου τονίζεται πως «μέχρι το βράδυ ποτέ δεν θα φτάσω στο τέλος, και τη νύχτα στον ύπνο στην αρχή θα γυρίσω». Ο Αργύρης Ξάφης πάλι επιλέγει από κάποια «αρχή της Πολικότητας από το Ερμητικόν Κυμβάλειον» τη ρήση «Το όμοιο και το ανόμοιο είναι το ίδιο, τα αντίθετα είναι όμοια στη φύση τους αλλά διαφορετικά στο ρυθμό» (;). Ο Βασίλης Μαυρογεωργίου με τη σειρά του προτρέπει με λόγια κάποιας «απόκρυφης φιλοσοφίας (του Francis Barrett) «Απόφευγε τη συντροφιά των ματαιόδοξων νέων ατόμων». Ενώ η τριμελής «ομάδα blitz -που κι αυτή σκηνοθετεί το ένα πέμπτο- επιλέγει μια σύνθεση αποσπασμάτων των Αρσένι Ταρκόφσκι, Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Γκυ Ντεμπόρ και Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε.
  • Δεν νομίζω να σας φώτισα καθόλου. Αλλά ούτε κι εγώ φωτίστηκα διαβάζοντας παρόμοιες ρήσεις στο πρόγραμμα ενός έμμετρου έργου όπου κάποιος Φάουστ πουλάει την ψυχή του στον Μεφιστοφελή – ο οποίος είναι και ο καλύτερος ρόλος του ψυχολογικού αυτού δράματος. Ψυχολογικό και λίαν ευμετάβλητο. Γιατί ενώ αυτός ο Φάουστ που ήταν για έναν αιώνα το ιερό σύγγραμμα για τους Γερμανούς, μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η λατρεία με την οποία αντιμετώπιζαν το σύγγραμμα οι γερμανόφωνοι πήγε περίπατο και έγινε Φαουστο-κριτική.
  • Οπως και να έχει το πράγμα, οι θεωρίες και οι απόψεις πάνω σ’ ένα κείμενο το οποίο ο Γκαίτε έγραφε κι έσβηνε για καμιά εξηνταριά χρόνια είναι ατελείωτες. Οπως πολυποίκιλες είναι και οι σκηνοθεσίες που διδάσκονται -κυρίως στην Γερμανία- κάθε χρόνο. Ασφαλώς όμως το ζητούμενο είναι να υπάρχει μία άποψη, μία γραμμή που να ξεκινά και να θεμελιώνεται επάνω σ’ ένα αναμφισβήτητα σημαντικότατο κείμενο. Στην πολυπρόσωπη σκηνοθεσία του Εθνικού Θεάτρου δεν κατάλαβα το παραμικρό από το έργο.
  • Κι ας έχω παιδευτεί -λόγω γερμανικής παιδείας- με το κείμενο αυτό από τα νεανικά μου χρόνια. Παρά τις επεξηγηματικές διευκρινίσεις του τύπου: «Η δουλειά μας μοιάζει με συμμαχία «ξένων χωρών» ενάντια στον κοινό «εχθρό», Β. Μαυρογεωργίου ή: «Μη ρωτάτε πόσο διαφορετική είναι αυτή η παράσταση από του Στάιν ή του Ταλχάιμερ. Τόσο αλλιώτικη, όσο μια βροχή στον Αμαζόνιο από μια βροχή στη Σαχάρα». Αρ. Ξάφης.

Ερμηνείες

  • Εγώ, πάντως, αυτό που συγκράτησα ήταν μερικές ενδιαφέρουσες ερμηνευτικά παρουσίες, όπως αυτή των Γιάννου Περλέγκα, της Εύη Σαουλίδου και της Δέσποινας Κούρτη – παρ’ όλο που δεν αντιλήφθηκα το τι ακριβώς υποστήριζαν. Θυμάμαι ακόμα έναν εμφανώς αγχωμένο Χρήστο Λούλη μία μουσική που έμενε στ’ αυτιά (Ανρί Κεργκομάρ) και μια θολούρα γενικότερα. Σαν να πρόκειται για ένα προ-μετα-μοντέρνο αλαλούμ το οποίο έδειχνε να κυοφορεί κάποιες γόνιμες πλην σκόρπιες ιδέες. Ενα είδος l’ art pour l’ art που λέγανε και παλιά.
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: