ΚΘΒΕ: Σαίξπηρ «Βασιλιάς Ληρ» και Φεντερίκο Γκαρσία Λόρκα «Ματωμένος Γάμος»

  • Ατυχής Ληρ, επιτυχής «Γάμος»
  • ΚΡΙΤΙΚΗ
  • Του Σπυρου Παγιατακη
  • Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 5 Aπριλίου 2009

Η προσέγγιση του Στάθη Λιβαθινού στην τραγωδία του Σαίξπηρ ήταν απλώς λάθος

Σαίξπηρ: Βασιλιάς Ληρ. Σκην: Στάθης Λιβαθινός. ΚΘΒΕ

Φεντερίκο Γκαρσία Λόρκα: Ματωμένος Γάμος. Σκην: Γιάννης Ιορδανίδης. ΚΘΒΕ

  • Με ρωτούν: Πώς ήταν ο Βασιλιάς Ληρ με τον Νικήτα Τσακίρογλου στη Θεσσαλονίκη; Σου άρεσε ή όχι; Ηταν καλό ή κακό; Τίποτα απ’ όλα αυτά. Η παράσταση που σκηνοθέτησε ο Στάθης Λιβαθινός για το Βασιλικό Θέατρο του ΚΘΒΕ ήταν –κατά τη γνώμη μου– απλώς λάθος. Κι αυτό επειδή: Η τέταρτη από τις μέγιστες τραγωδίες του Σαίξπηρ, που ο ποιητής έγραψε όταν είχε φτάσει στην κορυφαία του ώρα κι όταν ήταν πλέον σαράντα έξι χρόνων –πιθανότατα το 1603– αγγίζει «…τις σφαίρες στις οποίες μόνον ο Aισχύλος είχε ώς τώρα πλανηθεί», όπως αναφέρει ο Αγγελος Τερζάκης στο πρόγραμμα του «Βασιλικού Θεάτρου» –της Αθήνας– την περίοδο 1957 – 58. Η ιστορία του δεσποτικού γερο-βασιλιά που βλέπει τους άλλους να σκύβουν στις προσταγές του και να τον λατρεύουν σαν είδωλο, και που μοιράζει ολόκληρη την περιουσία του στις κόρες του, οι οποίες τελικά τον προδίδουν, εμπεριέχει το βαρύ παράπτωμα που οι αρχαίοι Ελληνες το έλεγαν «ύβρι».

Βαθιά έξαρση

  • Ομως στο δεύτερο –και αποφασιστικότερο– μέρος της τραγωδίας, όταν ο Ληρ μένει μόνος, εκεί τον βλέπουμε στις ώρες της αυτογνωσίας και του μεγάλου πάθους να επικοινωνεί με τις φυσικές δυνάμεις, να τις επικαλείται και να τις αναστατώνει. Υπάρχει μία βαθιά έξαρση στην κατάληξη της ιστορίας του Ληρ, μία αποθεωτική μεταρσίωση, όπως δεν την έχει συναντήσει κανείς παρά μόνο στον «Οιδίποδα επί Κολωνώ» του Σοφοκλή όταν κι εκεί ο ήρωας πλησιάζει την υπέρτατη και ευδαίμονα σοφία. Ομως, στην παράσταση του ΚΘΒΕ όταν ο γυμνωμένος από πρακτική εξουσία, ξεσπιτωμένος βασιλιάς αντιμετωπίζει και μιλάει σε τιτανική γλώσσα με τα στοιχεία της Φύσης, δηλαδή εκεί ακριβώς που βρίσκεται στην ύψιστη στιγμή του ουσιαστικού μεγαλείου του, στην «κατά Λιβαθινό» εκδοχή παριστάνεται σαν ένας γέρος άνθρωπος του οποίου τα λογικά έχουν σαλέψει και αντιδρά κάνοντας γκριμάτσες.
  • Εκεί ακριβώς που έχει γιγαντωθεί φανταστικά παρουσιάζεται σαν ένας μικρός ασπρομάλλης γέρος που δεν έχει ΠΛΕΟΝ καμιά συναίσθηση της πραγματικότητας. Ως μία –περίπου– ψυχοπαθολογική περίπτωση άνοιας. Κρίμα. Κρίμα γιατί σε τέτοιους δρόμους έχει οδηγηθεί ένας πρώτης τάξεως ηθοποιός σαν τον Νικήτα Τσακίρογλου. Ο «Βασιλιάς Ληρ» δήλωνε σε συνεντεύξεις του ο Στάθης Λιβαθινός «επιχειρεί να προσεγγίσει όλους εκείνους που και σήμερα έχουν λόγους να θυμώσουν. Και τους γονείς και τους γιους». Και πως δεν είναι παρά ένα σκληρό παραμύθι όπου το πάθος των νέων ανθρώπων για μια ανεξάρτητη ζωή συγκρούεται με το πείσμα και τον παραλογισμό των γέρων. Επίσης, έλεγε πως είναι «η τραγική ιστορία τρελών που οδηγούν τυφλούς, αλλά και γέρων που γεννάνε αχάριστα παιδιά, η οποία παραμένει επίκαιρη όσο ποτέ». Μα προς Θεού!

Ροκ παράσταση

  • Μόνο ο επιδερμικός παρατηρητής ή «κι ένας αλύτρωτα υποδουλωμένος στην ευτελέστερη λογοκρατία» όπως τόνιζε κι ο Α. Τερζάκης, θα το έβλεπε έτσι. Τέλος πάντων. Τούτος ’δω ο «Βασιλιάς Ληρ» διαφημίστηκε σαν μια ροκ παράσταση, με τη –ζωντανή– συνοδεία μπάσου, ηλεκτρικής κιθάρας και τύμπανου σε μια μουσική που έγραψε ειδικά για την παράσταση ο Θόδωρος Αμπατζής. Και με πολλά –πάρα πολλά– σούρτα φέρτα. Εχοντας ακόμα ολοζώντανη την μνημειώδη ερμηνεία του Βρετανού ηθοποιού Ιαν ΜακΚέλλεν, στον ίδιο ρόλο –στη σκηνοθεσία του Τρέβορ Ναν– όταν το «Royal Shakespeare Company» επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα –και κάνοντας τη σύγκριση με τον τωρινό «εκπολιτισμένο Ληρ»– δεν μένει παρά να μονολογήσει κανείς με τα λόγια του βάρδου «εσένα δεν σε μαγάρισε ποτέ ο πολιτισμός, εσύ μένεις φτωχό, γυμνό, δίποδο ζώο» (Πράξη γ, Σκ. 4, 110-113).

Η έκπληξη

  • Ακούγοντας ότι και η άλλη «μεγάλη παράσταση» του ΚΘΒΕ ο «Ματωμένος Γάμος» του Φεντερίκο Λόρκα ήταν κι αυτή «εκσυγχρονισμένη» με μοντέρνα κοστούμια, με μοτοσικλέτες, με τραβεστί και τζάνκηδες κουμπώθηκα πριν πάω να δω το έργο στη σκηνοθεσία του Γιάννη Ιορδανίδη για τον οποία είχα μόνιμες επιφυλάξεις μέχρι τώρα. Εκπληξη! Ηταν όχι μόνο η καλύτερη του δουλειά –απ’ όσες τουλάχιστον έχω δει– αλλά κι αυτή όπου όλες οι λεγόμενες εκκεντρικότητες μπορούσαν να θεμελιωθούν. Πέρα από κάθε γλυκερό συναισθηματισμό με τον οποίο συνήθως μας σερβίρουν το τόσο προσφερόμενο για παρόμοιες γλυκερές γαρνιτούρες «Γάμο», με μία δωρική, «μπρεχτική» στην αυστηρότητά της Αντιγόνη Βαλάκου στο ρόλο της μάνας και με μερικούς εξαιρετικούς νέους ηθοποιούς (Βασίλης Μπισμπίκης, Ερρικα Μπίγιου, Καλλιόπη Ευαγγελίδου, Στάθης Παναγιωτίδης, ο τραγουδιστής Κωνσταντίνος Καϊκής) αλλά και παλαιότερους (Κίμων Ρηγόπουλος, Γιάννης Σιαμσάρης, Ιφιγένεια Δεληγιαννίδη) η παράσταση στέκεται ολοκληρωμένα και στέρεα στα πόδια της.
Advertisements

One Response to ΚΘΒΕ: Σαίξπηρ «Βασιλιάς Ληρ» και Φεντερίκο Γκαρσία Λόρκα «Ματωμένος Γάμος»

  1. σοφια says:

    Λυπαμαι,αλλα πραγματικα ερχομαι στη δυσαρεστη θεση να διαφωνησω καθετα με την παραπανω κριτικη για τις δυο φετινες παραστασεις του κθβε…θεωρω καπως αδικη την κριτικη για το βασιλια ληρ,αλλα δε θα εστιασω εκει…ο λογος για τον οποιο αφηνω το σχολιο μου στη συγκεκριμενη σελιδα,ειναι η πληρης απογοητευση που με διακατεχει,μολις 3 ωρες αφοτου παρακολουθησα το ματωμενο γαμο! αυτη η μοδα των ημερων μας να διασκευαζονται κ να εκμοντερνιζονται κλασικα θεατρικα εργα,εχει απηρεασει τους παντες κ τα παντα. και ναι,σε μερικες περιπτωσεις το αποτελεσμα ειναι εξαιρετικο…υπαρχουν ομως και καποια εργα που απλως δεν πρεπει να τα αγγιζουμε! ενα κειμενο που ειναι διαχρονικο,το οφειλει αυτο στο μηνυμα που περναει και οχι στον τροπο με τον οποιο μεταφερεται στη σκηνη…ειμαι στη δυσαρεστη θεση να πω οτι αυτο το τοσο πληρες συναισθηματων κειμενο του λορκα με αφησε παγερα αδιαφορη και επιασα καποια στιγμη τον εαυτο μου να αναρωτιεται τι ηταν αυτο που με μαγεψε οταν ειδα για πρωτη φορα το ματωμενο γαμο πριν απο χρονια…ειναι κριμα και ταυτοχρονα αδικο,ενα τετοιο εργο να μην καταφερνει,εξαιτιας καποιου σκηνοθετη,να σε κανει να νιωσεις το παραμικρο συναισθημα,οποιο και αν ειναι αυτο…οσο για τη μουσικη επενδυση,απλα απαραδεκτη και εντελως αταιριαστη…ειλικρινα,λυπαμαι…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: